“Chớ để người ta khinh con vì trẻ tuổi; nhưng phải lấy lời nói, nết làm, sự yêu thương, đức tin và sự tinh sạch mà làm gương cho các tín đồ.(I Ti-mô-thê 4:12)„
+ Trả lời chủ đề
Trang 1/5 1 2 3 ... CuốiCuối
Hiện kết quả từ 1 tới 10 của 49
  1. #1
    Senior Member Avatar của Quách Tỉnh
    Tham gia ngày
    Aug 2011
    Bài gửi
    320
    Thanks
    12
    Thanked 49 Times in 44 Posts

    Cựu ước giản lược

    Cựu Ước Giản Lượt Download Here
    THỜI BAN SƠ
    Kinh Thánh là sách bán chạy nhất thế giới, vì là thông điệp cần thiết cho mọi người được in hơn 1800 ngôn ngữ cho 95/o dân thế giới.
    A. TẠI SAO CẦN NGHIÊN CỰU ƯỚC ?
    1. Giá trị Cựu Ước: Bao trùm nhiều lãnh vực văn chương, lịch sử, tôn giáo:
    . DoThái giáo, Hồi giáo, Cơ Đốc giáo đều thấy nguồn gốc mình trong đó.
    . Thu hút học giả uyên bác cũng như người thấp kém nhất
    2. Cựu Ước cống hiến bối cảnh lịch sử để hiểu Tân Ước
    . Tân Ước trích dẫn và đề cập đến Cựu Ước hơn 500 lần (Chúa Jesus).
    . Trình bày liên hệ giữa Người với Thượng Đế để ta tin cậy,vâng phục Chúa.
    3. Xao lãng Cựu Ước hơn Tân Ước (xem Cựu Ước là luập pháp) là sai lầm :
    . Hồng ân Thượng Đế hành động suốt lịch sử loài người (SaSt 3:15, 21).
    . Thượng Đế bất biến, không chỉ Công chính (phán xét) mà còn Yêu thương
    . Sđ Phaolô trích dẫn Cựu Ước và gọi Thượng Đế là Cha thương xót (IICo 2Cr 1:3).
    B. LỊCH SỬ THỜI CỰU ƯỚC
    Phần lớn nằm trong 17 sách đầu (Từ Sáng thế ký đến Êxơtê).
    1. Bố Cục: a. Kỷ nguyên sơ khai: Từ Ađam đến Tharê
    b. Lịch sử tuyển dân: Từ Ápraham(2000) đến Nêhêmi (450).
    ( Thi ca và Tiên tri: Phản ảnh văn hóa, chính trị,kinh tế ).
    2. Chủ đích: Thượng Đế Mặc khải chính Ngài cho loài người qua Cựu Ước .
    3. Nội dung: Là sách Thánh, tiên báo về Chúa Jesus (LuLc 24:44 ) là Sấm ngôn của Thượng Đế (RoRm 3:2) . Là Thánh sử ghi lại những Biến cố Tự nhiên được hướng dẫn bằng hoạt động Siêu nhiên của Thượng Đế.
    C. KỶ NGUYÊN SƠ KHAI
    1. Kinh Thánh: SaSt 1:1-11:32.
    2. Thời gian: Từ nguyên thủy đến 2000 TC.
    . Thời gian lâu hơn cả phần còn lại của Cựu Ước (Ápraham-Malachi).
    . Rất quan trọng cho cả ngũ kinh, cần thiết để hiểu cả Thánh Kinh.
    . Sáng thế ký là Sách dẫn nhập của Môise cho Ngũ Kinh. Có lẽ Môise dựa vào những nguồn tài liệu thành văn cùng truyền khẩu để viết lịch sử Ysơraên nhưng phần Kỷ nguyên sơ khai phải do chính Đức Chúa Trời mặc khải.
    I. CÂU CHUYỆN SÁNG TẠO 1:1-2:25
    Câu chuyện nguồn gốc vũ trụ tuy giản dị nhưng sâu sắc, khẳng định Thượng Đế tạo dựng nên muôn loài từ chỗ trống không (ex-nihilo).
    1. Một Kế hoạch Thiên Thượng:
    . Mục đích và trật tự sự sáng tạo được nêu lên cách rõ ràng và cao điểm của kỳ công sáng tạo là con người, một cá nhân có trách nhiệm . Nhìn chung, khoa địa chất học hiện đại cũng trình bày thứ tự giống như Kinh Thánh.
    . 1:2 có 2 quan điểm giải thích: Quan niệm 1 cho biết câu 1,2 nói về tạo dựng nguyên thủy, những câu sau nói về sự phục hồi - Quan niệm 2 cho rằng câu 2 mô tả giai đoạn sơ khởi trong trình tự sáng tạo.
    . Thời gian sáng tạo là 6 ngày nhưng mỗi ngày dài bao lâu không có nói vì thế theo quan niệm 2 mỗi ngày rất dài (cả nguyên đại) còn quan niệm 1 sự phục hồi chỉ cần mỗi ngày 24 giờ.
    2. Thượng Đế, Đấng Sáng tạo và Nuôi dưỡng:
    . Phần đầu câu chuyện dùng từ “Thượng Đế” ( Elohim số nhiều ) là Đấng sáng tạo vũ trụ vạn vật.
    . Phần sau dùng từ “Thượng Đế Giêhôva” nói lên Ngài tương quan với con người như một Đấng yêu thương, chăm sóc, và con người dù được tạo dựng sau cùng lại là trung tâm của sân khấu kể từ 2:4b.
    3. Tương quan giữa con người và tạo vật:
    . Con người là một hữu thể rất thông minh và có trách nhiệm, khác biệt và cao quý hơn các thú vật. Ađam được đặc quyền đặt tên cho thú vật, cai trị chúng và trồng giữ vườn Êđen. Thượng Đế tạo nên Êva để làm bạn đời của Ađam. Ngài yêu thương chăm sóc họ, ban cho họ được tương giao với Ngài và dự bị vườn Êđen cho họ an hưởng.
    II. SỰ SA NGÃ VÀ HẬU QUẢ SaSt 3:1-6:10
    Là biến cố quan trọng phải được hiểu theo nghĩa đen (ITi1Tm 2:13, 14).
    1. Ađam Êva bất tuân, bị đuổi ra:
    . Vấn đề lớn là sự bất tuân chống nghịch vì nghe theo lời kẻ cám dỗ mà nghi ngờ Thựơng Đế ( về Tình yêu, Quyền năng và Lời Ngài ).
    2 . Sự thương xót đi trước sự phán xét: Chúa hứa Hậu tự người nữ sẽ giày đạp đầu con rắn (SaSt 3:15 ) trước khi tuyên bố rủa sả và Chúa ban bộ đồ da (ngụ ý sự cứu chuộc cần đổ máu) trứơc khi Ngài đuổi họ ra khỏi Êđen.
    3. Niềm hy vọng được cứu chuộc: Tin cậy lời Chúa, Êva đã bày tỏ hy vọng khi sinh Cain, thất vọng vì Cain bà lại tiếp tục hy vọng khi sinh Sết và con người bắt đầu cầu khẩn Đức Giêhôva (4:26 ). Laméc cũng ấp ủ hy vọng được giải cứu khi nói về NôÊ (5:28-30 ).
    4. Án mạng đầu tiên: Có thể Cain đã đi ngược lại chỉ thị dâng sinh tế,nhưng chắc chắn là Cain đã không biết làm điều lành, không kính sợ Chúa và không quản trị nổi tội ác và không có một chút tình yêu !
    5. Dòng dõi vô đạo của Cain: Cain xây thành, dân cư sống bằng chăn nuôi. Dần dần nghệ thuật phát triển, khoa học luyện kim hình thành và con người tự tạo cảm tưởng an ninh giả tạo. (LêMéc)
    . Dòng dõi Cain không nhìn nhận hay nói gì về Thượng Đế.
    5. Dòng dõi đạo hạnh của Sết: Sết làm niềm hy vọng của Ađam Êva hồi phục. Đến đời Ênót người ta bắt đầu quay về cùng Thượng Đế. Rồi Hênóc, bậc đạo hạnh được sinh ra, sống tương giao với Thượng Đế mật thiết và không thấy sự chết. Và NôÊ là niềm hy vọng của Laméc về sự giải cứu khỏi sự rủa sả tại vườn Êđen.
    III. CƠN HỒNG THỦY : SỰ PHÁN XÉT của THƯỢNG ĐẾ
    1. Tình trạng loài người: Dùng những phú bẩm của Thượng Đế cho mình vào lạc thú, không đếm xỉa gì đến Ngài: Hủ bại, bạo động khiến hành vi con người đầy gian ác.
    2. Thương xót đi trước phán xét: Thượng Đế dùng NôÊ cảnh cáo trước về sự hủy diệt trong 124 năm. Ngài bảo đảm sẽ lập giao ước với ông và dòng dõi ông. Ngài bảo NôÊ đóng tàu để được an toàn.
    3. Hình phạt: Đại hồng thủy là cuộc phán xét nghiêm khắc và toàn diện với mục đích tiêu diệt nhân loại tội lỗi và gây dựng nhân loại mới với những người đạo hạnh còn lại.
    IV. KHỞI ĐẦU MỚI CỦA CON NGƯỜI SaSt 8:20-11:32
    1. Giao Ước của Thượng Đế với NôÊ: Hành động đầu tiên của NôÊ khi ra khỏi tàu là thờ phượng Thượng Đế bằng sự dâng sinh tế.
    . Cái mống là dấu hiệu giao ước Thượng Đế, bảo đảm con người không bị tuyệt diệt bằng nước lụt nữa.
    . Sau khi nhận giao ước, Nô Ê và các con được lệnh tái lập dân số và làm chủ trái đất cùng được giết súc vật làm đồ ăn . Nhưng hành động bất kính của Cham đã khiến Canaan bị rủa sả.
    2. Tháp Babên: Con người cứ ở nguyên một chỗ, chống lại lệnh Thượng Đế bảo phân tán ra khắp đất và vì kiêu căng họ xây tháp Babên. Nhưng Thựơng Đế chận đứng khiến họ phải tản mác khắp đất.
    3. Con cái NôÊ tản lạc: Con cháu Gia phết đi về hướng Tâybannha, Hắc hải và biển Caspian. Con Cháu Cham đi về hướng Nam đến Phi châu. Dòng dõi Sem chiếm vùng Bắc vịnh Batư.
    4. Dòng Thiên Sai ( Messianic ): Ký sự thu hẹp lại dòng dõi Sem. Sau 10 đời thì tập trung vào Tharê. Cao điểm ký sự là lúc Ápram được kêu gọi và đổi tên thành Ápraham, tổ phụ dân Do Thái. Qua đó lời hứa về Đấng Cứu thế được thành tựu.
    Lần sửa cuối bởi Tĩnh nguyện; 01-03-2012 lúc 10:39 PM

  2. #2
    Senior Member Avatar của Quách Tỉnh
    Tham gia ngày
    Aug 2011
    Bài gửi
    320
    Thanks
    12
    Thanked 49 Times in 44 Posts
    CÁC VỊ THÁNH TỔ
    Kinh Thánh: Sáng 12-50
    Thời gian: Khoảng 2000-1600. TC
    Các thánh tổ sống giữa các nền văn hóa Cận Đông đầu thiên niên kỷ thứ 2 TC. Bắt đầu với Ápraham di cư từ thung lũng Ơphơrát đến Palestine trong “vành đai phì nhiêu”(Giữa Nil,Tigơrơ và Ơphơrát). Vào thời kỳ nầy đã có các Kim tự tháp ở Aicập và Bộ luật thương mãi xã hội tại vùng Lưỡng Hà (Mêsôpôtami).
    I. ÁPRAHAM
    Ápraham là thánh tổ cho cả Do Thái giáo lẫn Hồi giáo, là gương sáng đức tin cho Cơ Đốc giáo.
    1. Bối Cảnh Lịch sử: Ápraham sinh ra trong một gia đình và xã hội thờ hình tượng. Vâng theo tiếng gọi Thượng Đế, ông bỏ Charan đi đến Palestine khoảng 400 dặm. Trạm đầu tiên là Sichem tại cây sồi Mamrê, ông dựng một bàn thờ cho Chúa (vẫn còn thấy cây sồi vùng đó). 25 năm đầu trước khi có Ysác (12-20) được ghi rõ hơn 75 năm sau (21-25)
    2. Sự Thịnh vượng: Ápraham rất giàu có (12:5, 24:10 đoàn 10 lạc đà đi hỏi vợ cho con ) và thế lực lớn lao (14:14 huy động 318 gia nhân đi cứu Lót). Các tù trưởng địa phương công nhận ông là vương hầu, lập giao ước với ông (21:32, 23:6).
    3. Phong tục và văn hóa: Trong quan điểm Êdíptô là nơi lý tưởng như Êđen, ông đã đi Êdíptô khi bị đói kém bày tỏ sự thiếu đức tin và sa sút thuộc linh và đã bị tống xuất cách nhục nhã mang theo Aga, nguồn họa cho gia đình.
    Luật Nuzu quy định việc thừa kế dành cho đầy tớ nếu chủ không con (15:2) Phong tục bấy giờ cũng cho cưới nàng hầu có con làm kẻ kế tự (16:2) nên Ápraham đã tự ý giúp đỡ Thượng Đế làm thành lời Chúa hứa ! Chúa bác bỏ và xác quyết lời hứa về Sara và Ysác và lập phép cắt bì làm dấu chứng. Một lần nữa Ápraham lại sa sút , nói dối trước Abimêléc nhưng được Chúa can thiệp. Khi Sara chết, Éprôn buộc ông phải mua cả hang đá Mặcbêla lẫn cánh đồng vì luật Hêtít cho miễn thuế nếu chỉ làm chủ cái hang đá.
    4. Một người có đức tin: Dù có lúc yếu đuối nhưng thật ra Ápraham đã vựơt lên trình độ tôn giáo đương thời để tin một mình Chúa (Độc thần). Ông đã lập tức vâng lời Chúa ngay từ buổi đầu. Đi đâu ông cũng lập bàn thờ.
    Vì thế Chúa đã hứa với ông sáu điều: Dân lớn - Ban phước - Nổi danh - Nguồn phước - Bênh vực ( ban phước hoặc rủa sả ai chúc phườc hoặc rủa sả ông ) - Các chi tộc sẽ nhờ ông được phước (thiêng liêng, ứng nghiệm trong Chúa Jesus).
    5. Giao ước với Ápraham: Càng ngày ông hiểu rõ hơn về lời Chúa hứa cho mình nhất là khi gặp khủng hoảng: Tranh chấp đất đai của Lót (13:8) xác nhận Chúa chọn cho ông điều tốt nhất. Không nhận phần thưởng vua Sôđôm xác nhận Chúa đã chu cấp mọi sự. Chờ đợi 25 năm xác nhận Chúa sẽ làm ứng nghiệm mọi lời Chúa phán hứa. Giao ước được mở rộng và xác nhận khi Ápraham 99 tuổi và phép cắt bì xác nhận lời hứa và giao ước dù Ysác chưa ra đời.
    6. Người bạn của Thượng Đế: Chúa bày tỏ kế hoạch về Sôđôm Gômôrơ cho ông. Ông cầu nguyện, lý luận với Chúa: Chúa không làm điều phải, điều công bình sao, Chúa không thương xót sao ? Chúa tỏ ra “Thương xót đi trước công bình”và Ngài cứu Lót và gia đình vì cớ Ápraham (19:29).
    7. Chịu thử nghiệm: Khi Chúa bảo dâng Ysác, Ápraham vâng lời bày tỏ đức tin Chúa có thể khiến Ysác sống lại. Ông trả lời Ysác bằng một lời tiên tri bày tỏ sự tin cậy phó thác bảo rằng Chúa sẽ dự bị của lễ (Trước hết là chiên đực và sau cùng là Đức Chúa Jesus, chiên con của Đức Chúa Trời).
    II. DÒNG DÕI ÁPRAHAM
    1. Ysác: Người con lời hứa với việc cưới vợ bày tỏ sự Chúa đáp lời cầu nguyện, hướng dẫn người đầy tớ của Ápraham. Cuộc đời Ysác khá bình lặng sống hòa bình với mọi người, được Chúa ban phước vì cớ Ápraham (26:24).
    2. Các con khác: Íchmaên là tổ phụ dân Ảrạp, Mađian là tổ phụ dân Mađian . . . . . Các con nầy được cho của cải để đi khỏi sản nghiệp Ápraham.
    III. HAI ANH EM SINH ĐÔI
    Học về cuộc đời Êsau-Giacốp vừa thú vị vừa thất vọng:
    . Giacốp lợi dụng mua quyền trưởng nam của Êsau, toa rập với mẹ để lừa Ysác cướp lời chúc phước.
    . Êsau thiếu đức tin, thiếu ý thức giá trị chân thật, coi thường quyền trưởng nam, bất cần tiêu chuẩn của cha mẹ trong hôn nhân, là người phàm tục.
    1. Cuộc phiêu lưu của Giacốp: Dù nhận lời chúc phước, Giacốp phải trải qua nhiều nỗi truân chuyên để tôi luyện đức tin: Đi Mêsôpôtami tìm vợ, dọc đường nằm mơ và hứa thờ phụng Chúa với điều kiện. Phục vụ Laban bị Laban gạt và sau nầy bị chính các con gạt !
    2. Trở về Canaan: Được Chúa hướng dẫn, Giacốp trở về Canaan nhưng phải trốn đi và vì Rachên lấy mất mấy tượng thần nên Laban toan làm dữ, vì theo luật Nuzu, con rễ có tượng thần nhà vợ được quyền chia gia tài nhà vợ. Bởi sự can thiệp của Chúa, Laban đành kết ước vơí Giacốp nhưng khôn khéo không cho Giacốp qua đòi gia tài. Đến rạch Giabốc , nghe tin Êsau đem 400 gia nhân đi đến, Giacốp sắp xếp khôn khéo để gặp Êsau. Nhưng đêm đó, ông vật lộn cùng Thiên sứ và được đổi tên thành “Ysơraên”: Người cùng cai trị với Thựơng Đế, linh hồn được giải cứu, đời sống được biến đổi . Sau khi phải lìa Sichem, Giacốp đến Bêtên, loại trừ hết thần tượng và lập bàn thờ thờ phượng Chúa như ông đã hứa nguyện. Cuối cùng định cư tại nhà cha ở Hếprôn.
    IV. CUỘC ĐỜI GIÔSÉP
    Giôsép là con Rachên, là niềm vui và hãnh diện của Giacốp nên Giacốp may cho Giôsép chiếc áo dài nhiều màu dấu hiệu của trưởng tộc. Các anh ghen ghét vì chiếc áo, vì Giôsép mách cha chuyện xấu của họ và nhất là vì những giấc mơ tiên tri của Giôsép. Các anh bán Giôsép qua Aicập và gạt cha là Giôsép đã bị thú dữ phân thây
    1. Nô lệ tại Aicập: Trong mọi cảnh ngộ Giôsép luôn tôn vinh Thượng Đế: Không chịu phạm tội - Cho biết nhờ Chúa mà giải mộng - Khẳng định Thượng Đế tể trị mọi sự đã báo trước sẽ làm ứng nghiệm - Nói với các anh rằng chính Chúa đem mình qua Aicập - Trấn an các anh khi Giacốp chết rằng Chúa mới là Đấng đoán xét.
    . Trước khi qua đời Giôsép nói lên lòng tin cậy Chúa làm thành lời hứa bằng việc xin đem hài cốt mình về Canaan.
    2. Cứu tinh của gia đình: Lòng trung kiên, tôn vinh Chúa trong mọi lúc của Giôsép đã được Chúa ban thưởng bằng sự thăng tiến, Ngài tôn cao ông từ nhà Phôtipha đến khi bị tù và tại cung điện Pharaôn. Tuy nhiên sau khi giải mộng cho hai quan, Giôsép phải học bài học chờ đợi chương trình Thựơng Đế suốt hai năm trong tù. Sau đó Giôsép được làm Thủ Tướng Aicập và đưa gia đình đến miền đất Gôsen màu mỡ.
    Lời chúc tiên tri của Giacốp được dùng làm kết luận cho thời đại các thánh tổ.
    MỘT QUỐC GIA THÁNH
    Kinh Thánh: Xuất Ai cập ký, Lêvi ký
    Thời gian: 1600-1400
    I. DẪN NHẬP
    . Thánh sử mang kích thước mới từ sách Xuất Aicập. Con cháu các thánh tổ sinh sôi đông đúc. Pharaôn mới lên ghét số dân đông nầy đày đọa, bắt họ làm nô lệ nhưng Môise đã lãnh đạo và giải phóng dân sự thành 1 dân tộc độc lập tiến vào chinh phục Canaan
    . Công cuộc giải phóng quan trọng vượt bực , chiếm phần còn lại của ngũ kinh ( 4 sách ) tức 1/6 toàn bộ Cựu Ước. Theo Bố cục:
    1. Ysơraên làm nô lệ : 400 năm . XuXh 1:1-2:25
    2. Từ Ai Cập đến Sinai : < 01 năm . 3:1-18:27
    3. Đóng trại tại Sinai : Độ 1 năm . 19:1-40:38; Le 1:1-27:34;; Dan Ds 1:1-10:36
    4. Lang thang trong samạc: Độ 38 năm . 10:1-21:34
    5. Đóng trại ngoài Canaan: Độ 01 năm . 22:1-36:13; PhuDnl 1:1-34:12
    . Aicập là 1 trong những trung tâm văn minh lớn nhất bấy giờ. Vương quốc thành lập từ thế kỷ 16 TC sau khi đánh đuổi Hysok. Thủ lãnh nổi tiếng là Thutmose III được sánh với Alịchsơn đại đế. . .
    II. TỪ NÔ LỆ TRỞ THÀNH MỘT DÂN TỘC
    A. Ysơraên tại AiCập (XuXh 1:1-13:19 )
    1. Người Ysơraên bị áp bức: Dân Ysơraên phát triển đông đúc tại Gôsen trong mấy trăm năm, nhưng triều đại 18, Tân Vương có chính sách:
    a. Lao dịch: Bắt dân Ysơraên xây thành Ramse và Phithom (1:11 )
    b. Thủ tiêu: Chỉ dụ Giết con trai mới sanh (1:15-22 )
    c. Đày đọa thêm: Không cung cấp rơm rạ làm gạch (5:5-19 )
    2. Chuẩn bị lãnh tụ: Môise ra đời trong thời kỳ đen tối đó nhưng:
    a. Vào cung: Làm con nuôi công chúa, hấp thu kiến thức Aicập.
    b. Vào Samạc: Đến Mađian, cưới Sêphôra. 40 năm được Chúa huấn luyện, thuộc lòng điạ thế đồng vắng. Được Chúa kêu gọi nên dù biết rõ khả năng Aicập, tính nết Pharaôn và tình trạng vô vọng của Ysơraên, ông đã trở về Aicập làm theo điều Chúa truyền dạy.
    3. Cuộc chạm trán: Với 10 phép lạ (tai họa) liên tiếp Môise đã:
    . Thách thức quyền uy của Pharaôn . Chứng tỏ quyền năng Đức Chúa Trời cho người Ysơraên và Aicập thấy với quyền kiểm soát mức độ, thời gian và phân biệt đối tượng
    . Nhắm vào các thần của Aicập
    4. Cuộc Vượt qua (12:27: Đức Giêhôva vượt qua nhà dân Ysơraên) khiến:
    . Người Aicập biết sự phán xét của Thượng Đế giết con trai đầu lòng họ.
    . Người Ysơraên biết quyền năng cứu chuộc khi bôi huyết, ăn thịt chiên. .
    B. Từ AiCập đến Sinai:Phép lạ giải cứu (13:20-15:21 )
    1. Không theo lộ trình ngắn nhất (Dọc Địa Trung Hải): Vì sợ dân thấy trận mạc, trở lòng. ( Tốt nhất chứ không phải ngắn nhất ).
    2. Theo đường đến Hồng Hải: Để họ tiếp tục kinh nghiệm giải cứu và thấy sự can thiệp của Thượng Đế bảo vệ, nuôi sống họ. (Trụ mây Trụ lửa để bảo vệ và hướng dẫn họ).
    III. LUẬT PHÁP CHO DÂN THÁNH
    Tôn giáo Ysơraên là tôn giáo mặc khải, không du nhập và khác hẳn tôn giáo của các dân tộc ngoại bang.
    A. Giao Ước MÔISE.
    1. Mục đích: Để dân Ysơraên làm dân thánh cho Ngài (19:3-24:8 )
    2. Nôi dung: . Quan trọng nhất là 10 điều răn ( Thập giới ) với điểm nổi bật là Chủ nghĩa Độc Thần, không cho dân Ysơraên thờ hình tượng.
    . Triển khai thành những quy tắc hướng dẫn cư xử. Nhiều điều phổ thông ở Aicập, Canaan lại bị cấm đoán (anh chị em lấy nhau, dâm dục, cúng tế trẻ con. . ). Nhắc nhở về bổn phận đối với kẻ nghèo. . .
    B. Đền Tạm: Ysơraên chỉ có một thánh điện (khác Aicập nhiều đền thờ), giao cho Bếtsalêên và Ôhôliáp xây cất, dân sự góp công, góp của.
    . Kích thước : 13,5m x 4,5m gồm nơi Thánh và nơi Chí Thánh. Bên ngoài về phía đông là khu thờ phượng có Bàn thờ của lễ thiêu và Thùng rửa bằng đồng .
    . Nơi Thánh : Từ trái qua: Chân đèn, Bàn thờ xông hương (trước màn) và Bàn Bánh trần thiết (trưng bày cho các Thầy tế lễ).
    . Hòm Giao Ước ở nơi Chí Thánh bên trong sẽ để 10 điều răn, hộp đựng Mana và Cây gậy trổ hoa của Arôn. Bên trên có nắp Thi Ân có 2 tượng chêrubin. Mỗi năm một lần Thầy tế lễ Thựơng phẩm rưới huyết sinh tế lên nắp thi ân trong ngày Đại lễ Chuộc Tội.
    C. Chức Tư Tế ( Thầy Tế Lễ )
    . Thời Thánh Tổ, Gia Trưởng là người dâng sinh tế .
    . Chi tộc Lêvi được chọn thay các con đầu lòng dân Ysơraên để giúp việc các Tế Sư.
    . Arôn làm Thượng Tế, các con Arôn làm phụ tá.
    . Tế Sư phải thánh thiện để làm ba công tác: Dâng Sinh Tế, Dạy Luật pháp cho dân và Phục vụ trong đền tạm.
    D. Sinh Tế. Việc dâng sinh tế có từ sau khi người bị đuổi khỏi Eđen.
    . Có Bốn Lễ vật phải đổ máu:
    1. Của Lễ Thiêu: Thiêu hủy toàn thể, nói lên sự tận hiến.
    2. Của lễ Hòa bình: Lễ vật tự nguyện. Tế sư và người dâng cùng ăn một phần con sinh nói lên sự giao hảo giữa người và Thượng Đế.
    3. Của lễ chuộc tội: Khi vô tình phạm tội mình không biết.
    4. Của lễ chuộc lầm lỗi: Khi xâm phạm quyền lợi người khác và phải đền bù nếu được (CoCl 2:13).
    . Lễ vật ngũ cốc: Tượng trưng bông trái công lao con người (dâng kèm).
    E. Các Lễ Hội và Mùa Màng
    Nhằm nhắc nhở dân Ysơraên rằng họ là dân thánh của Đức Chúa Trời
    1. Ngày Sabát: (ngày Nghỉ, ngày Thánh) nhắc họ nhớ Đức Chúa Trời sáng tạo và Giải phóng họ ra khỏi Aicập.
    2. Ngày trăng mới và Lễ Thổi kèn: Mỗi đầu tháng có 1 hồi kèn . Lễ Thổi kèn đầu tháng Bảy mở màn nhiều lễ Tôn giáo (Đại lễ chuộc tội, Lễ Lều tạm, Lễ Mùa màng).
    3. Năm Sabát: Năm thứ bảy phải để đất nghỉ, không gieo hạt. Phải xóa nợ và phóng thích nô lệ để nhớ sự giải phóng khỏi Aicập.
    4. Năm hân hỉ: Sau năm sabát tứ bảy là năm hân hỉ. Năm tự do,hoàn trả sản nghiệp, phóng thích nô lệ, đất nghỉ ngơi.
    5. Lễ Vượt qua và Bánh không men: Nhắc sự giải phóng khỏi Aicập. Sau Lễ Vượt Qua (14 tháng Nisan tháng đầu tôn giáo) là một tuần ăn bánh không men.
    6. Lễ Các Tuần (Ngũ tuần): Ngày 50 sau Lễ Vượt Qua. Dâng của lễ bằng hạt lúa hoặc bột (Lễ Đầu Mùa) nhận Thượng Đế là Đấng ban bánh ăn hằng ngày.
    7. Đại Lễ chuộc Tội: Long trọng nhất trong năm (10. 7) LeLv 23:27.
    8. Lễ Đền Tạm: Vào cuối mùa gặt (Lễ Mùa Gặt) chấm dứt năm tôn giáo. Sống trong lều nhắc ngày sống trong lều tạm tại đồng vắng.
    Dân sự cần Vâng phục và Tin cậy để duy trì giao ước.
    HƯỚNG VỀ CANAAN
    Kinh Thánh: Dân số ký. Phục Truyền
    Thời gian : Khoảng 1600 - 1400
    Dân Ysơraên đóng tại Sinai gần một năm, nhận thêm nhiều huấn thị. Sau 11 ngày đi bộ, họ đến Cađe, phái 12 thám tử và rồi nổi loạn. Ba mươi tám năm sau mới đến đồng bằng Môáp và Môise từ biệt họ.
    I. TỔ CHỨC DÂN YSƠRAÊN
    1. Tu bộ: Tu bộ trước khi rời Sinai với con số gần giống lúc rời Aicập. Lúc ấy họ đếm được 603. 550 (38:26) không kể đàn bà con nít và người Lêvi. Sau gần 40 năm, thế hệ nầy đã ngã xuống và 601. 730 người khác thay thế (Dan Ds 26:51).
    2. Thứ tự di hành: Luật pháp và Trật tự rất cần thiết cho dân Chúa. Người Lêvi thay các con đầu lòng để chăm sóc đền tạm. Khi ở thì đền tạm ở giữa, người Lêvi bao quanh. Khi đi thì người Lêvi khiêng đền tạm đi giữa 6 chi tộc phía trước và 6 chi tộc phía sau.
    3. Khánh thành đền tạm: Môise khánh thành đền tạm vào năm thứ hai. Ông dâng tế lễ, trình diện Arôn và người Lêvi biệt riêng họ và chúc phước cho dân sự. Môise cũng tổ chức Lễ Vượt qua thứ hai đánh dấu đệ nhất chu niên dân tộc được giải phóng và bắt buộc mọi người phải tham dự dù là khách trú.
    4. Thẳng tiến về Canaan: Ngày 20. 2 họ nhổ trại tiến về Canaan. Chúa hướng dẫn họ bằng trụ mây ban ngày và trụ lửa ban đêm. Như thế sự hướng dẫn thiên thượng kết hợp hài hòa với nhu cầu tổ chức.
    II. CUỘC LANG THANG TRONG SA MẠC
    1. Lằm bằm: Sau việc dân sự lằm bằm về Mana, 70 trưởng lão được chỉ định phụ giúp Môise và Chúa ban chim cút cho dân nhưng vì bội thực họ bị chết như một trận dịch. Cả Arôn và Miriam cũng lằm bằm về Môise !
    2. Khủng hoảng tại Cađe: 12 thám tử đi do thám lúc dân sự đóng trại tại Cađe. Họ đồng tình báo cáo đất đai màu mở, dân cư hùng cường nhưng trong khi 10 người quả quyết không đánh được thì Giôsuê và Calép tin rằng họ sẽ chiến thắng với sự trợ giúp thiên thượng. Dân chúng bị giao động rồi nổi loạn, đòi ném đá hai người và chọn lãnh tụ khác thay Môise Chúa định tiêu diệt dân sự nhưng Môise cầu thay và Chúa nhậm lời: Ngài ân xá cho họ nhưng họ phải chết trong đồng vắng vì không có lòng tin.
    3. Những năm lang thang: Hai nhóm nổi loạn cấu kết nhau: Côrê và đám Lêvi ủng hộ phủ nhận quyền tôn giáo của Arôn, còn Đathan và Abiram muốn thay Môise làm lãnh tụ chính trị vì là dòng Rubên. Chúa bênh vực Môise Arôn khi đất nuốt Gia đình Đathan, Abiram với Côrê, hơn 14. 000 người khác bị tiêu diệt và ngôi vị Arôn được xác nhận bằng cây gậy đâm chồi.
    4. Trên đường đến đồng bằng Môáp Sau độ 38 năm dân sự đến đồng bằng Môáp. Môise trái lệnh Chúa đập hòn đá thay vì ra lệnh khiến nước phun ra nên không được vào Canaan. Biến cố rắn đồng nhấn mạnh hành động đơn sơ của đức tin đã được Chúa Jesus áp dụng về điều kiện được cứu rỗi. Dân sự tiếp tục đi vòng Êđôm (vì Êđôm không cho đi ngang qua) và Môáp. Họ được lệnh không đánh Môáp nhưng rồi cũng phải đánh Sihôn vua Hếpbôn và Óc vua Basan và chiếm giữ đất của họ.
    III. HUẤN LÊNH TIẾN VÀO CANAAN
    1. Balaam và Balác: Vua Balác rất lo ngại khi Ysơraên đóng trại phía bắc xứ ông nên thuyết phục tiên tri Balaam rủa sả Ysơraên. Ham lộc cao, bổng hậu nên Bala am ra đi. Nhưng con lừa bật tiếng nói và thiên sứ cảnh cáo nên Balaam phải bốn lần chúc phước Ysơraên. Về sau Balaam bày mưu dân Môáp cám dỗ Ysơraên phạm tội gian dâm và thờ hình tượng khiến Ysơraên bị phán xét. Tuy nhiên Chúa không để dân Ngài bị rủa sả; và Balaam bị giết chung với dân Mađian.
    2. Quyết định và Chỉ thị: Môise miễn cưỡng cho phép chi tộc Rubên, Gát và phân nửa Manase định cư phía đông Giôđanh là vùng cỏ tốt, nhưng bắt họ hứa tham dự cuộc chinh phục Canaan. Có ba thành ẩn náu trong khu nầy. Kế hoạch quan trọng nhất là chỉ định Giôsuê làm lãnh tụ mới. Giôsuê có khả năng chỉ huy quân sự (đẩy lui Amaléc) và có đức tin (khi đi do thám).
    IV. HỒI TƯỞNG VÀ TRIỂN VỌNG
    1. Diễn từ thứ nhất: Môise ôn lại Lịch Sử Ysơraên. Nhắc nhở về thế hệ lằm bằm phản loạn đã không được vào đất hứa và chỉ rõ điều kiện để được ơn Chúa là Tuân giữ Luật pháp và hết lòng sống cho Ngài.
    2. Diễn từ thứ hai: Môise nhắc nhở về Luật Pháp và lưu ý họ là dân tộc về Giao Ước: Căn bản cho lối sống là Mười điều răn và bí quyết giữ mình làm dân Thánh là Chân thành kính yêu Chúa, vâng phục Ngài; dẹp bỏ thần tượng.
    Môise cũng dạy về trách nhiệm dân sự, xã hội và gia đình và kết luận bằng lời chúc phước và rủa sả mà dân sự phải ghi nhớ khi vào đất hứa.
    3. Từ biệt: Môise trao quyền chỉ huy cho Giôsuê và công tác dạy dỗ cho các tế sư. Môise cũng trao một bản chép luật pháp (lưu giữ trong hòm giao ước và đem đọc cho công chúng bảy năm một lần). Sau khi nhắc lại thời sơ lập Ysơraên, Môise chúc phước cho mỗi chi tộc. Trước khi qua đời, Môise lên đỉnh núi Nêbô để nhìn vào miền đất hưá.

  3. #3
    Senior Member Avatar của Quách Tỉnh
    Tham gia ngày
    Aug 2011
    Bài gửi
    320
    Thanks
    12
    Thanked 49 Times in 44 Posts
    LÀM CHỦ ĐẤT HỨA
    Kinh Thánh : Giôsuê,Quanxét,Rutơ
    Thời gian : Khoảng 1400-1100
    I. TÌNH TRẠNG XÃ HỘI CANAAN
    1. Chính trị: Dân Canaan sống thành các Tiểu Quốc có tường thành bao bọc nằm trên vị trí cao rất kiên cố vì thế chinh phục Canaan dường như giấc mơ!
    2. Tôn giáo: Dân Canaan thờ Đa thần: El là thần chính gọi là “Thần bò cha”. Vợ của El là Asêra. Trong các con có Thần chính là Baanh (nghĩa là Chúa) là Thần cai quản các thần khác, luôn cả trời đất và sự sinh sản. Các thần nầy thật tàn bạo vô luân, thể hiện qua cách thờ phượng như hiến tế trẻ em, hành dâm và dùng rắn trong nghi lễ. Môise đã cảnh cáo trước về điều nầy.
    3. Thời kỳ ân huệ: Trước khi phán xét, Chúa đã cho họ một thời kỳ ân huệ khi các thánh tổ sống giữa họ, làm gương cho họ về sự thờ phượng Đấng chơn thật. Sau 4 thế kỷ, họ càng ngày càng tồi tệ và sự gian ác đã trọn, chín muồi cho cuộc phán xét nên Chúa cho dân Ysơraên tiến vào chiếm lấy xứ.
    II. GIÔ SUÊ LÃNH ĐẠO CUỘC CHINH PHỤC
    1. Chuẩn bị: Giôsuê được học tập kinh nghiệm và được huấn luyện bởi Môise :
    . Tại Rêphiđim, Giôsuê cầm quân đẩy lui Amaléc nhờ sự cầu thay của Môise.
    . Tại Cađe, được cử làm thám tử, tận mắt thấy đất hứa và bày tỏ Đức tin.
    . Từ Aicập đến biên giới Canaan, Giôsuê chứng kiến quyền năng Thượng Đế.
    . Tận mắt chứng kiến một thế hệ vùi thây trong samạc vì không tin.
    2. Tiến vào Canaan: Chúa bảo đảm với Giôsuê sẽ thành công nếu cẩn thận làm theo mọi điều trong sách Luật pháp do Môise truyền lại. Sự bảo đảm gia tăng khi hai thám tử báo cáo tâm trạng dân Canaan. Phép lạ vượt sông Giôđanh cho thế hệ mới nhận biết Chúa đang hành động. Họ được lệnh dựng 12 tảng đá kỷ niệm ở gần sông và ở Ghinh Ganh để nhắc thế hệ sau biến cố vĩ đại nầy.
    3. Bốn biến cố : Có 4 biến cố khiến dân sự biết rằng họ đã vào đất hứa :
    a. Dựng hai đài đá kỷ niệm sự giải phóng chắc chắn của Chúa.
    b. Giữ Lễ Vượt qua nhắc lại sự Giải phóng khỏi xứ Aicập.
    c. Giữ Lễ Cắt Bì nhận biết họ là dân thánh thuộc về giao ước của Chúa.
    d. Mana ngưng để họ sống nhờ vào hoa màu của đất hứa.
    4. Ba Chiến dịch quan trọng: Qua khải tượng, Chúa nhắc Giôsuê nhớ rằng ông chỉ là đầy tớ dưới quyền của Chúa là Tư lệnh quân đội Đức Giêhôva.
    a. Chiến dịch miền Trung: Nhắm vào Giêricô và Ahi ( Giêricô chiến thắng nhờ quyền năng siêu nhiên của Chúa, Ahi chiến thắng nhờ Vâng lời Chúa loại trừ tội lỗi Acan và áp dụng chiến thuật quân sự do Chúa chỉ dạy ) . Sau đó dân sự tập trung giữa Êbanh và Garixim để nghe đọc Luật pháp Môise (Môise dặn).
    b. Chiến dịch miền Nam: Đánh bại liên quân Amôrít nhưng phạm sai lầm không cầu hỏi ý Chúa nên kết ước với Gabaôn. Một lần nữa Chúa bày tỏ quyền năng bằng cách khiến mưa đá và kéo dài ngày để ban chiến thắng lớn tại Gabaôn. Tuy nhiên còn Ghêxe và Giêrusalem chưa bị chiếm.
    c. Chiến dịch miền Bắc: Ghi vắn tắt với trận thắng tại vùng hồ Mêrôm, san bằng thành phố Hátsô ( có 40. 000 dân theo khảo cổ ).
    Tổng kết có 31 vua bị đánh bại trong cuộc chinh phục Canaan.
    5. Chia đất: Giôsuê cho bắt thăm chia xứ cho các chi tộc để tiếp tục đánh chiếm cho mình, 6 thành được chỉ định làm thành ẩn náu (mỗi bên Giôđanh 3 thành) Lêvi được chia 48 thành rải rác khắp xứ để lo việc tôn giáo. Silô là trung tâm tôn giáo có đền tạm tại đó. Sau đó Giôsuê tập hợp dân sự tại Sichem kêu gọi họ kính sợ Chúa và phục sự Ngài cách thành tâm, trung tín.
    III. CÁC QUAN XÉT
    1. Tình hình tổng quát: Dân Canaan vẫn còn một số thành kiên cố khắp nơi Trong vòng hai hay ba thế kỷ từng hồi từng lúc có những quan xét giải phóng và lãnh đạo dân sự. Hầu hết đều có tính địa phương nên có thể trùng nhau.
    2. Chu kỳ bốn điểm: Cứ lặp đi lặp lại: Tội lỗi ( liên kết dân bổn xứ đưa tới bội đạo, thờ hình tượng ) Đau buồn ( Bị Chúa phạt cho quân thù xâm chiếm ) Khẩn cầu ( Họ ăn năn, kêu xin Chúa ) Cứu rỗi ( Ban quan xét giải cứu họ )
    3. Các dân tộc áp bức và các quan xét: Ốtniên (Mêsôbôtami). Êhút (Môáp). Samga (Philitin). Đêbôra và Barác (Canaan). Ghêđêôn (Mađian). Thôla và Giairơ. Giépthê (Ammôn). Iếpsan, Êlôn, Ápđôn. Samsôn (Philitin).
    4. Tình trạng vô tổ chức: Tình trạng dân sự có thể tóm lại trong câu “Ai nấy làm theo ý mình lấy làm phải”.
    THỜI KỲ CHUYỂN TIẾP
    Kinh Thánh : I. Samuên
    Thời gian : 1100 - 1000
    I. DÂN PHILITIN
    1. Vị Trí: Dân Philitin định cư ở đồng bằng ven biển Tây Nam của Ysơraên. Họ cai trị ít nhất năm thành là Áchcalôn, Áchđốt, Écrôn, Gaxa và Gát. Họ bắt đầu lấn lướt Ysơraên từ thời Samsôn và vì thiếu lãnh đạo tập trung nên Ysơraên không thể đẩy lui quân thù nầy.
    2. Ưu thế: Do nắm giữ bí quyết đúc đồ sắt (Dù trước 1200. TC dân Hêtít ở Tiểu Á đã biết đúc sắt). Dân Ysơraên phải lệ thuộc người Philitin để có gươm giáo và các dụng cụ nông nghiệp.
    3. Chiến sự: Kinh Thánh ghi cuộc chiến đấu giữa hai dân tộc qua nhiều thế hệ và mãi đến thời Đavít năm 1000. TC, thế lực Philitin mới bị bẻ gãy.
    II. HÊLI, THẦY TẾ LỄ KIÊM QUAN XÉT
    Silô, nơi dựng đền tạm vẫn là trung tâm tôn giáo. Là Thượng Tế, Hêli lãnh đạo dân sự cả về tôn giáo lẫn chính trị. Tuy nhiên Kinh Thánh tập trung vào Samuên, từ vòng tay người mẹ kính sợ Chúa đã nghe tiếng kêu gọi của Chúa từ ấu thơ, chiến thắng những áp lực vô đạo biệt mình cho chức vụ thánh.
    1. Sự Bội đạo: Tình trạng tôn giáo xuống tới mức thấp nhất vì Hêli không dạy dỗ hai con là Hópni và Phinêa kính sợ Chúa mà lại giao chức vụ tư tế cho họ. Họ là người “gian tà, chẳng nhận biết Đức Giêhôva” bóc lột người dâng tế, đòi chia phần trước khi dâng tế lễ, làm uế tục đền thánh với sự dâm ô.
    2. Sự phán xét: Chúa đã hai lần cảnh cáo Hêli: Tiên tri vô danh trách Hêli tôn trọng con hơn Chúa và Samuên thuật lại lời Chúa phán trong đêm.
    Hêli không sửa đổi và phán xét đã đến, ảnh hưởng đến cả dân tộc: Ysơraên đại bại, Hòm giao ước bị cướp, hai con Hêli chết, nghe tin Hêli ngã xuống chết. Dâu Hêli trước khi chết đặt tên con là Ycabốt (thiếu vinh hiển).
    III. SAMUÊN TIÊN TRI THẦY TẾ LÊ và QUAN XÉT
    1. Lãnh đạo kiến hiệu: Samuên lập bàn thờ tại Rama và thường đi tuần hành khắp Ysơraên để thi hành nhiệm vụ tư tế và giáo dục dân sự. Toàn dân đều nhận biết Samuên đã được Chúa lập làm tiên tri giữa họ.
    2. Thờ phượng: Dù hòm giao ước đã được trả nhưng còn ở nhà Abinađáp. Sự thờ phượng theo tôn giáo Canaan dần dần bị loại trừ.
    Hai mươi năm sau, Samuên triệu tập dân sự tại Míchba để kiêng ăn, cầu nguyện và dâng tế lễ thì quân Philitin tấn công. Samuên cầu nguyện, dâng của lễ thì Chúa khiến sấm sét làm Philitin bỏ chạy. Từ đó Philitin không còn khiêu chiến nữa suốt đời Samuên. Ông đặt tên nơi đó là ÊbênÊxe (Đức Giêhôva đã cứu giúp chúng tôi cho đến bây giờ).
    3. Xin ban một vua: Trước sự bất xứng của hai con trai Samuên, dân sự xin một vua. Samuên cảnh cáo họ về việc xin vua là từ chối thần quyền nhưng cuối cùng phải miễn cưỡng chọn một vua cho họ theo sự hướng dẫn của Chúa.

  4. #4
    Senior Member Avatar của Quách Tỉnh
    Tham gia ngày
    Aug 2011
    Bài gửi
    320
    Thanks
    12
    Thanked 49 Times in 44 Posts
    IV. SAULƠ VỊ VUA ĐẦU TIÊN
    1. Được xức dầu: Saulơ được xức dầu cách cá nhân rồi sau được tôn vương trong cuộc họp tại Míchba và được giao trách nhiệm “quản trị cơ nghiệp của Chúa”.
    2. Lên ngôi vua: Cuộc giải phóng Giabe trong Galaát khỏi Ammôn đã đưa Saulơ chính thức làm vua tại Ghinh ganh nhưng Samuên cảnh cáo dân sự và Saulơ phải tuân theo luật pháp Môise nếu muốn được hưng thịnh. Lời Samuên được xác nhận bằng cơn mưa và sấm sét đang mùa gặt (tháng 5,6) khiến dân sự sợ hãi nhưng Samuên hứa sẽ “chẳng phạm tội cùng Chúa mà thôi cầu nguyện cho họ”.
    3. Thành công: Saulơ đạt nhiều chiến thắng quân sự, đánh đuổi Philitin, đánh bại Amaléc và nhiều dân khác. Saulơ lập đồn Ghibêa làm thủ đô.
    4. Nhược điểm: Dù được toàn dân hoan nghênh và Samuên cầu thay, Saulơ đã phạm nhiều sai lầm: Tự động dâng tế lễ mà không đợi Samuên. Không hoàn toàn vâng lời Chúa tuyệt diệt Amaléc và vì không ăn năn, Saulơ đã đánh mất ngôi nước vì không ý thức trọng trách thiêng liêng đã đươc giao phó với lời cảnh cáo “sự vâng lời tốt hơn của tế lễ”.
    V. ĐAVÍT NỔI DANH KHẮP NƯỚC
    1. Đavít được xức dầu: Saulơ không hề hay biết. Qua việc nầy Samuên học được rằng con người xem bề ngoài nhưng Chúa nhìn thấy trong lòng.
    2. Chuẩn bị: Đavít được chuẩn bị kỹ lưỡng từ thời niên thiếu: Học sử dụng nhạc khí để ca ngợi Chúa, Phát triển thể lực và tâm trí thông minh của người chăn dân sự cùng lòng nhờ cậy Chúa khi đối đầu với sư tử và gấu khi chăn chiên. Đavít đã bắt đầu nổi tiếng và được mời vào cung gãy đàn cho Saulơ.
    3. Xuất hiện: Vâng lời Cha đi tiếp tế cho các anh, Đavít nghe Gôliát thách thức. Đavít với đức tin, nhơn danh Chúa ra đi đối đầu Gôliát và chiến thắng vẻ vang nổi tiếng khắp nước và được ở luôn trong triều để phục vụ Saulơ.
    4. Chạy trốn: Saulơ ganh tỵ tìm cách gài bẫy Đavít nhưng không thành công nên quyết định tiêu diệt Đavít. Nhờ Giônathan, Đavít thoát chết, chạy trốn nhưng Saulơ đuổi theo. Hai lần Đavít có thể giết Saulơ nhưng ông không làm vì xem Saulơ là người được Chúa xức dầu và giao sự báo thù cho Chúa.
    5. Lánh nạn: Đavít lánh sang Philitin được Akích cho ở tại Xiếclác và tin dùng nhờ nối dối ! Trong khi đó Saulơ bị Philitin tấn công. Quá sợ hãi vì không còn ai đế cầu vấn, ông đã đi cầu bà bóng và ngã chết chung với các con mình trên núi Ghinhbôa vì đã không học bài học vâng lời Chúa, tuân theo luật pháp Ngài để chu toàn sứ mạng thiêng liêng Chúa giao.

  5. #5
    Senior Member Avatar của Quách Tỉnh
    Tham gia ngày
    Aug 2011
    Bài gửi
    320
    Thanks
    12
    Thanked 49 Times in 44 Posts
    ĐAVÍT TRỊ VÌ
    Kinh Thánh : II. Samuên, I. Sử Ký
    Thời Gian : Khoảng 1011-971 TC
    DẪN NHẬP
    1. Đavít là vị vua nổi bật nhất trong cả lịc sử Ysơraên được I. Sử Ký ghi lại như vị vua đầu tiên chứ không phải Saulơ.
    2. Về phương diện chính trị và tôn giáo , Đavít là nhà lãnh đạo lỗi lạc:
    . Về chính trị Đavít thống nhất đất nước và mở rộng bờ cõi nhờ những chiến thắng quân sự và chính sách ngoại giao khôn khéo.
    . Về Tôn giáo, Đavít tổ chức sự thờ phượng trong đền tạm và chuẩn bị chu đáo cho việc xây đền thờ.
    I. VUA GIUĐA
    1. Nhà Saulơ : Ysơraên lâm vào mạt vận khi Saulơ và ba con chết. Tổng binh Ápne lập lại trật tự vừa đủ để đưa Íchbôsết làm vua tại Galaát trong 2 năm.
    2. Vua Đavít : Đavít từ xứ Philitin trở về Hếprôn được các thủ lãnh Giuđa xức dầu tôn làm vua. Các chi tộc còn lại thấy Đavít không thù hận gì nhà Saulơ nên đàm phán thống nhất (Tuy nhiên Ápne và Íchbôsết đều bị giết mà Đavít không đồng ý). Sau 7 năm rưỡi làm vua Giuđa, Đavít được xức dầu làm vua cả Ysơraên và không có một hành động trả thù nào với nhà Saulơ.
    II. GIÊRUSALEM, THỦ ĐÔ CỦA QUỐC GIA
    1. Phản ứng của Philitin : Khi Đavít làm vua cả Ysơraên, Philitin mới cảnh giác nhưng hai lần công công họ đã bị thảm bại trước Đavít.
    2. Chiếm Giêrusalem : Giêrusalem (trước là Giêbu) là thành trì của dân Giêbusít còn sót. Đavít chiếm Siôn và ra lệnh đánh giết dân Giêbusít. Giôáp xung phong thành công được phong tư lệnh (Tổng Binh). Vị trí Đavít chiếm là Ophel sau được gọi là thành Đavít, hay thành Siôn.
    3. Tổ chức quốc gia : Đavít phong vương tước cho những người trung thành theo vua. Ký khế ước với dân Phênixi mua vật liệu xây cung điện tại Giêrusalem. Giêrusalem thành trung tâm tôn giáo: Hòm giao ước được rước về, sự thờ phượng được thiết lập. Đavít muốn xây đền thờ nhưng Chúa hoãn lại và chỉ định cho con ông xây vì mặc dầu được Chúa yêu, Đavít lại là người chuyên chinh chiến. Tuy nhiên lời hứa Chúa cho Đavít thật lớn lao về ngôi nước, hậu tự và sự thương xót của Chúa cho dòng dõi ông.
    4. Triều đại Đavít được tồn tại nhờ liên hệ với Chúa Jesus với lời hứa về Đấng Thiên sai trong dòng Vua Đavít.
    III. THỊNH VƯỢNG VÀ THANH THẾ
    1. Lãnh thổ: Bờ cõi được mở rộng từ sông cái Aicập và vịnh Aqaba đến vùng sông Ơphơrát và đến đầu thế kỷ thứ 10 vương quốc Ysơraên đứng hàng đầu trong Vành đai phì nhiêu.
    2. Cách mạng Kinh Tế: Người Philitin không còn độc quyền về sắt. Có lẽ Đavít đã học được cả cách dụng binh lẫn cách sản xuất khí giới lúc ở Philitin. Sa mạc Araba từ biển chết đến vịnh Aqaba rất giàu quặng sắt và đồng và Đavít đã chiếm Êđôm, lập đồn khắp xứ để kiểm soát nguồn tài nguyên nầy.
    3. Quân sự: Ngoài Philitin và Êđôm, Đavít còn chinh phục Môáp, Amaléc, bắt triều cống vàng và bạc, đánh bại Ammmôn và Aram, Kiểm soát con đường giao thương qua Đamách và các trục lộ khác. Nhưng với Phênixi thì lập thương ước vì họ có ngành giao thương hàng hải rất thịnh vượng.
    4. Đối với nhà Saulơ: Rất độ lượng, không những cấp dưỡng mà còn cấp nhà cho Mêphibôsết ở tại Giêrusalem. Mêphibôsết cũng được biệt đãi trong cơn đói kém trừng phạt Ysơraên vì Saulơ muốn tận diệt Gabaôn. Đavít cũng cho chuyển hài cốt Saulơ và Giônathan về nghĩa trang gia tộc ở Bêngiamin.
    5. Đối với Chúa: Đavít không bao giờ quên rằng Chúa đã ban cho vua thắng trận và thịnh vượng. Vua làm nhiều bài thơ cảm tạ ca ngợi Chúa, điển hình là Thi Thiên 18 (II. Sa 22).
    IV. TỘI LỖI TRONG HOÀNG GIA
    Kinh Thánh không che giấu tội lỗi các lãnh tụ nhưng tuyên bố sự phán xét của Chúa và lòng thương xót của Ngài dành cho kẻ thật lòng ăn năn.
    1. Đa Thê: Rất thông thường và còn là biểu tượng của quyền quý, ngoài ra cũng bao hàm dụng ý chính trị (Cưới Micanh và Maaca), nhưng Cựu Ước có cảnh cáo về việc nầy (PhuDnl 17:17). Đavít phải gánh hậu quả của việc nầy.
    2. Bátsêba: Việc Đavít thông dâm với Bátsêba và giết Uri trót lọt hoàn hảo đối với con người. Nhưng Chúa biết rõ và vì vua lãnh một sự ủy thác thiêng liêng, Chúa đã sai Nathan đến chỉ tội lỗi vua. Đavít ăn năn thống hối như thi thiên 32 và 51 mô tả. Chúa tha tội chết cho Đavít nhưng hậu quả tội lỗi nầy thật trầm trọng: Đứa con tội lỗi bị Chúa đánh chết , Amnôn vô luân vì Đavít đã làm gương xấu và Ápsalôm giết Amnôn, Ápsalôm dấy binh làm loạn và bị Giôáp giết làm Đavít than khóc khiến Giôáp phải trách và cảnh cáo vua, Sêba dấy loạn và sau nầy Ađônigia bị Salômôn giết, Chúa quả đã tha thứ Đavít nhưng vua phải gánh chịu những hậu quả (IISa 2Sm 12:5-6).
    V. HỒI TƯỞNG VÀ TRIỂN VỌNG
    1. Chuẩn bị xây đền thờ: Đavít đã vẽ kiểu chi tiết và sắp đặt tỉ mỉ cho việc xây đền thờ, cả việc lao công trong nước và ngoại quốc và chi tiết thờ phượng trong đền thờ mới cũng được hoạch định cẩn thận. Vua cũng nhờ người Phênixi cung cấp vật liệu để xây đền thờ.
    2. Kiểm tra quân số: Có lẽ Đavít kiêu hãnh về sức mạnh quân sự và các thành tích nên bị phạt còn dân sự bị phạt vì theo Ápsalôm và Sêba làm loạn. Tiên tri Gát tuyên bố hình phạt và vua chọn “sa vào tay Đức Giêhôva”. Đavít đã mua sân đạp lúa của Arauna người Giêbusít để lập bàn thờ dâng tế lễ và Chúa ngừng tai họa dịch hạch. Địa điểm nầy trên núi Môria là nơi Ápraham dâng Ysác cũng là nơi xây đền thờ (sau nầy Salômôn sát nhập vào thủ đô).
    Tóm lại, bảy năm rữơi đầu tại Hếprôn là thời gian chuẩn bị và nội chiến. Thập niên kế là mở rộng vương quốc và chọn Giêrusalem làm thủ đô. Thập niên thứ ba là Tội lỗi và hậu quả. Thập niên cuối Đavít tập trung vào sửa soạn xây đền thờ. Trước khi qua đời, Đavít lập Salômôn kế vị, khuyên Salômôn vâng phục luật pháp Chúa và nhận biết trách nhiệm mình trước mặt Ngài. Đavít nói tiên tri về vương quốc sẽ tồn tại mãi mãi qua Đấng Thiên Sai.

  6. #6
    Senior Member Avatar của Quách Tỉnh
    Tham gia ngày
    Aug 2011
    Bài gửi
    320
    Thanks
    12
    Thanked 49 Times in 44 Posts
    VƯƠNG QUỐC SALÔMÔN
    Kinh Thánh:I. Vua 1-11, II. Sử 1-9
    Thời gian : Khoảng 971-931 TC
    Thời đại vàng son của Salômôn được mô tả bằng hai chữ Hòa bình và Thịnh vượng. Ông thừa hưởng những kết quả của vua cha để lại. Bốn mươi năm cai trị được ghi lại theo đề mục. Thập niên đầu chú trọng vào việc xây cất và cung hiến đền thờ.
    I. SALÔMÔN LÊN NGÔI
    1. Đăng quang: Gặp trở ngại vì Ađônigia được Giôáp và Thượng Tế Abiatha xức dầu làm vua nhưng Nathan và Bátsêba tâu với Đavít nên Salômôn được xức dầu làm vua tại phía đông núi Ôphen và tổ chức lễ đăng quang.
    . Đavít vạch cho dân sự thấy trách nhiệm họ với Salômôn và nhắc nhở Salômôn trách nhiệm vâng giữ luật pháp Môise.
    . Củng cố ngai vàng, Salômôn xử tử Ađônigia vì xin cưới Abisác, xử tử Giôáp và đày Abia tha đến Anatốt (ứng nghiệm lời tiên tri cho nhà Hêli).
    2. Khôn ngoan: Lên ngôi mới hai mươi mấy tuổi, Salômôn cảm thấy cần sự khôn ngoan lãnh đạo quốc gia. Chúa nhậm lời hứa ban khôn ngoan và nếu vua vâng phục Ngài, Ngài còn ban giàu có, tôn trọng và sống lâu. Sự khôn ngoan của Salômôn là một nhân tố gây nhiều thán phục.
    3. Tổ chức:
    . Về tư pháp, Vua là quan án chung thẩm.
    . Thuế vụ: Cả nước chia làm 12 khu vực để đánh thuế, và mỗi tháng luân phiên nhau cung cấp cho chính phủ trung ương.
    . Quân đội tăng cường 1400 chiến xa. 12000 kỵ binh.
    . Tổ chức giỏi, quản trị khéo, đất nước Ysơraên phồn vinh và tiến bộ.


    II. CHƯƠNG TRÌNH XÂY CẤT
    1. Tầm quan trọng: Đền thờ Salômôn xây cất là cao điểm của lịch sử tôn giáo, là thể hiện niềm ước vọng của Đavít.
    2. Sửa soạn: Qua hiệp ước với Hiram, vua Tyrơ, Salômôn có nguồn cung cấp nguyên liệu phong phú. Người Phênixi tiến bộ về kiến trúc, cung cấp cả vật liệu lẫn kỹ thuật được trả công bằng lúa, dầu và rượu.
    3. Đền thờ: Rộng gấp đôi đền tạm Môise với nghệ thuật kiến trúc cơ bản là của Phênixi, đền thờ được xây trong bảy năm trên núi Môria phía bắc Siôn tồn tại đến 586 TC bị Nêbucát nếtsa hủy phá. Được xây lại năm 520-515 TC và bị triệt hạ năm 70. SC. Từ thế kỷ thứ bảy, một đền thờ Hồi giáo đã được xây trên địa điểm nầy.
    III. CUNG HIẾN ĐỀN THỜ
    1. Tầm quan trọng: Là biến cố trọng đại hơn hết từ khi dân sự rời Sinai. Không còn trụ mây lơ lững trên đền tạm nhưng vinh quang Chúa đầy dẫy đền thờ. Lễ Cung hiến đúng vào Lễ Lều Tạm.
    2. Tổ chức: Salômôn là nhân vật chính, đại diện toàn dân (là Tôi tớ Chúa, là Nước tư tế của Ngài).
    3. Công trình khác: Salômôn còn xây cung điện trong mười ba năm, cung cho công chúa Pharaôn, và xây nhiều thành như Mêghiđô trên khắp nước để duy trì quân đội hùng hậu.
    IV. BANG GIAO QUỐC TẾ
    1. Thủ đô kỷ nghệ: Duy trì sự kiểm soát Êđôm và lập trung tâm luyện sắt và đồng ở Êxion Ghêbe và với sự trợ giúp của các kỷ sư Phênixi, thành phố nầy trở nên thủ đô kỷ nghệ của Palestine.
    2. Thương mại: Nhờ kiểm soát kỷ nghệ kim khí, Ysơraên có lợi thế trong việc buôn bán. Salômôn đóng tàu đem sắt, đồng đến Yemen, Êthiôpi và mua vàng bạc, ngà voi và khỉ. Mậu dịch với Phênixi đem lại nhiều của cải. Salômôn cũng được cung cấp ngựa chiến và chiến xa của người Hêtít qua người Aram. Salômôn còn có những đoàn lạc đà buôn hương liệu. Nhờ sự khôn ngoan được truyền tụng và được lân bang kính nể Salômôn nhận được nhiều phẩm vật.
    V. BỘI ĐẠO VÀ QUA ĐỜI
    1. Nhận định: Chương cuối thật bi đát và thất vọng (IVua 1V 11:1-43): Vua kết thúc
    cuộc đời như dân Dothái trong sa mạc. Vua đã phạm điều răn đầu tiên và tẻ tách khỏi con đường tận hiến cho Chúa.
    2. Các bà vợ ngoại bang: Theo phong tục, Salômôn dùng hôn nhân củng cố liên minh với ngoại bang. Các bà vợ khiến ông trở lòng lìa bỏ Chúa, cho phép thờ hình tựơng xung quanh đền thờ Chúa mãi đến đời Giôsia mới bị dỡ bỏ đi.
    3. Sự phán xét và thù nghịch: Sự sụp đổ đã mở màn ngay khi Salômôn còn sống nhưng vì cớ Đavít nên sự chia xé hoãn lại đến sau đời Salômôn. Ba kẻ thù là Hađát người Êđôm, Rêxôn ở Đamách và Giêrôbôam, người được Ahigia trao cho 10 mảnh áo tơi để chỉ rằng sẽ cai trị 10 chi tộc. Kết cuộc thật đau buồn vì người khôn ngoan nhất đã trở nên kẻ ngu dại nhất vì không vâng phục, không trung thành phục vụ Thượng Đế.

  7. #7
    Senior Member Avatar của Quách Tỉnh
    Tham gia ngày
    Aug 2011
    Bài gửi
    320
    Thanks
    12
    Thanked 49 Times in 44 Posts
    VƯƠNG QUỐC MIỀN BẮC
    Kinh Thánh: I. Vua 12 - II. Vua 17
    Thời gian : Khoảng 931 - 722. TC
    Sau cái chết của Salômôn, 10 chi phái nổi lên chống nghịch nhà Đavít, thành lập vương quốc phía Bắc với sự lãnh đạo của Giêrôbôam , lấy tên là Vương quốc Ysơraên (dù đó là tên chỉ cả dòng dõi Giacốp).
    Về phía đông bắc giáp với nước Syri (Aram) vừa tuyên bố độc lập với sự lãnh đạo của Rêxon lấy Đamách làm thủ đô. Về phía nam giáp với Vương quốc Giuđa do Rôbôam lãnh đạo 2 chi phái còn lại là Giuđa và Bêngiamin vẫn tiếp tục lấy Giêrusalem làm thủ đô.
    Vương quốc Ysơraên kéo dài hai thế kỷ nhưng các gia đình các triều đại thường thay đổi luôn.
    I. TRIỀU ĐẠI GIÊRÔBÔAM
    1. Lên ngôi: Giêrôbôam là người quản trị có tài được Salômôn giao xây tường thành Giêrusalem với tên là Milô. Tiên tri Ahigia trao cho Giêrôbôam 10 mảnh áo tơi báo cho ông biết sẽ cai trị 10 chi phái. Bị Salômôn nghi ngờ, ông phải tạm lánh qua Aicập. Khi các trưởng lão Ysơraên nổi dậy chống Rôbôam, Giêrôbôam trở về Sichem và được tôn làm vua vương quốc miền Bắc và cai trị trong 22 năm nhưng không có nội chiến đẩm máu với Giuđa.
    2. Khuynh hướng tôn giáo: Sợ dân sự xuống Giêrusalem thờ phượng sẽ thay đổi lòng trung thành chính trị nên ông đã thiết lập việc thờ các con bò vàng ở Bêtên và Đan, tự chỉ định các thầy tế lễ, thay đổi các ngày lễ, tự dâng tế lễ.
    3. Bị hai tiên tri cảnh cáo: Một tiên tri vô danh từ Giuđa lên đã rủa sả bàn thờ khiến Giêrôbôam chùng bớt lòng sốt sắng phát động thờ hình tượng và đây là một bài học nhắc nhở về sự vâng phục Chúa tuyệt đối dù là sứ giả Chúa.
    Tiên tri Ahigia thông báo cho vợ Giêrôbôam là không những con vua sẽ chết mà triều đại vua sẽ chấm dứt vì không vâng theo mạng lệnh Chúa. Kết quả, khi Giêrôbôam chết, con ông là Nađáp làm vua 2 năm rồi bị Baêsa ám sát.
    II. TRIỀU ĐẠI BAÊSA
    1. Baêsa: Thuộc chi phái Ysaca, lên ngôi vua, lấy Tiệcsa làm thủ đô, tận diệt nhà Giêrôbôam và tiến đánh Giuđa, dự định củng cố Rama đe dọa Giuđa. Nhưng Asa, vua Giuđa hối lộ Bênhađát để vua nầy tấn công Baêsa nên Baêsa không gây chiến với Giuđa nữa. Baêsa cai trị 24 năm.
    . Tiên tri Giêhu: Sốt sắng truyền đứ điệp của Chúa, nhắc nhở Baêsa phải phục vụ Chúa và cảnh cáo vua nhưng vua cứ theo Giêrôbôam thờ hình tượng.
    2. Êla: Con trai Baêsa cai trị chưa đầy 2 năm thì bị Ximri ám sát lúc vua đang say. Ximri tận diệt nhà Baêsa như lời Giêhu cảnh cáo. Ximri cai trị 7 ngày.
    III. TRIỀU ĐẠI ÔMRI
    1. Vua Ômri :
    a. Lên ngôi: Ômri là Tổng binh, khi Êla bị giết thì dân sự tôn Ômri làm vua trở về đánh Tiệcsa. Ximri tự tử. Nhưng phải 6 năm sau khi Típni chết thì Ômri mới hoàn toàn nắm quyền cai trị Ysơraên.
    b. Đối nội: 12 năm cai trị tóm tắt trong 8 câu KT (IVua 1V 16:21-28) nhưng rất có ý nghĩa. Ômri xây thành Samari tây bắc Sichem (cách Sichem 12 km) thành thủ đô bất khả xâm phạm trong hơn một thế kỷ rưỡi.
    c. Đối ngoại: Ômri khống chế Môáp bắt họ phải đóng thuế, lấy lại đất Syri chiếm thời Baêsa. Liên kết với Phênixi bằng cách cứơi Giêsabên cho con trai vua là Aháp đem lợi ích thương mại lớn nhưng tai hại lớn về tôn giáo ! Ômri tạo tiếng tăm quốc tế khiến người Asyri gọi Ysơraên là Đất của Ômri.
    2. Aháp và Giêsabên:
    a. Đối ngoại: Aháp mở rộng ảnh hưởng chính trị và thương mại trong 22 năm trị vì. Kết thân với Giuđa bằng cách gả Athali cho Giôram con vua Giôsaphát để chống Syri. Đánh thuế gia súc nặng trên Môáp.
    b. Đối nội: Xây dựng và củng cố nhiều thành lủy như Giêricô và cũng phung phí tiền xây một cung điện bằng ngà (22:39).
    c. Tôn giáo: Phát động thờ Baanh, xây đền thờ Baanh, đem hàng trăm tiên tri Baanh vào Ysơraên nên Aháp nổi tiếng là vua tội lỗi nhất Ysơraên
    Tiên tri Êli: Sau ba năm rưỡi hạn hán đã thách thức sự thờ thần Baanh và giám sát việc trừ diệt tiên tri Baanh. Nhưng sau đó bỏ chạy đến đồng vắng Sinai nhận ba mệnh lệnh của Chúa và trở về tuyển mộ Êlisê. Êli đối đầu với Aháp lần cuối tại vườn nho Nabốt: Quở trách nặng nề và tuyên bố trừng phạt. Dù Aháp ăn năn nhưng sự sụp đổ của nhà Ômri chỉ hoãn lại thôi.
    d. Chiến tranh với Syri: Aháp thường chiến tranh với Syri hơn là hợp tác. Aháp thuyết phục Giôsaphát liên minh đánh Syri, không nghe lời Michê cảnh cáo nên bị tử thương, ứng nghiệm lời tiên tri Êli (21:19).
    3. Achaxia: Con Aháp làm vua chỉ 1 năm. Không dẹp được cuộc nổi loạn của Môáp và thất bại trong cuộc thủy chiến chung với Giôsaphát tại vịnh Aqaba. Tiên tri Êli đối đầu lần cuối với nhà Ômri khi tuyên bố Achaxia sẽ chết.
    4. Giôram: Con trai Aháp cai trị 12 năm, kết thúc triều đại Ômri. Giôram thường tranh chiến với Syri và sau khi Giôram chết, Syri chế ngự vùng Palestine.
    Êli và Êlisê: Hai vị tiên tri nầy thiết lập trường huấn luyện tiên tri khắp xứ Ysơraên. Êli được cất lên trời đầu triều vua Giôram. Êlisê rất gần gủi với Giôram. Êlisê được nổi tiếng cả Ysơraên lẫn Giuđa, Êđôm và cả ở Syri (chữa bệnh cho Naaman, đối đầu quân Syri). Ngay tại Đamách, Êlisê cũng được nhìn nhận là “Người của Đức Chúa Trời”( IIVua 2V 8:7). Êlisê qua Đamách báo cho Haxaên biết sẽ làm vua Syri và sai đồ đệ đến xức dầu cho Giêhu làm vua Ysơraên. Vì thế Tổng Binh Giêhu xưng vương và tận diệt nhà Ômri đúng như lời tiên tri Êli đã nói và giết luôn cả Achaxia vua Giuđa.
    IV. TRIỀU ĐẠI GIÊHU
    Cai trị Ysơraên gần một thế kỷ, lâu hơn bất cứ triều đại nào khác. Khiến Ysơraên từ yếu trở nên vương quốc hùng mạnh và uy tín quốc tế đến cao điểm vào thời Giêrôbôam đệ nhị.
    1. Giê Hu: Cuộc cách mạng đẩm máu đã đưa Giêhu lên ngôi. Giêhu tiêu diệt nhà Ômri, tiêu diệt sự thờ Baanh làm trong sạch chính trị và tôn giáo nhưng vẫn còn để lại tượng bò vàng tại Bêtên và Đan !
    2. Giôacha: Haxaên lợi dụng Giêhu chết nên xâm lấn Ysơraên. Giôacha bất lực, không chống nổi cả Êđôm, Môáp, Philitin. Dù Giôacha tạm thời quay lại cùng Chúa, nhờ Chúa giải cứu khỏi ngoại bang nhưng vẫn còn để hình tượng.
    3. Giô Ách: Ysơraên lại hồi sinh và thành công nhờ Haxaên chết, Syri suy yếu . Ysơraên xây dựng lực lượng quân sự hùng mạnh chiếm được nhiều đất khiến Bênhađát II lui về thế thủ. Bị Amaxia thách đố, Giôách đánh chiếm Giuđa, đạp đổ một phần tường thành Giêrusalem, cướp đồ đạc và bắt tù binh.
    Giôách đã đến thăm Êlisê lúc tiên tri sắp chết và được lời hứa thắng Syri , nhưng Giôách vẫn không từ bỏ thờ hình tượng !
    4. Giêrôbôam II: Vua xuất sắc của dòng họ Giêhu cai trị 41 năm (12 năm chung với Giôách). Khi Syri bị Asyri đe dọa, Giêrôbôam lấy lại tới biên giới đông bắc. Tường thành Samari được làm rộng ra, thành phố được củng cố. Đất Ysơraên thái bình và thịnh vượng nhất của thời kỳ sau Salômôn nhưng tôn giáo lại suy đồi khiến Amốt và Ôsê đã phải cảnh cáo.
    5. Xachari: Lên ngôi được 6 tháng thì bị Salum giết, ứng nghiệm lời tiên tri.
    V. CÁC VUA CUỐI CÙNG 753-723 . TC
    Ba thập niên nầy đánh dấu sự suy đồi và sụp đổ trong thời gian rất ngắn của Ysơraên trước sự bành trướng của đê quốc Asyri.
    1. Mênahem và Phêcahia: Salum chiếm ngôi một tháng thì bị Mênahem giết. Mênahem và con là Phêcahia phải triều cống Asyri để khỏi bị xâm lăng.
    2. Phêca 739-731. TC: Có lẽ là lãnh đạo phong trào chống Asyri và ám sát Phêcahia. Liên minh với Rêxin vua Syri để chống Asyri, xâm lấn Giuđa nhưng thất bại. Tiếclác Philêse thắng Syri, giết Rêxin nên dân Ysơraên giết Phêca và tôn Ôsê làm tay sai cho vua Asyri.
    3. Ôsê vị vua cuối cùng Vương quốc miền Bắc: Ôsê dựa vào Aicập chấm dứt triều cống Asyri khi Sanhmanase nối ngôi Tiếclácphilêse. Năm 726 TC, vua Asyri bao vây Samari trong 3 năm. Ôsê đầu hàng và vương quốc miền Bắc chấm dứt: 28000 người Ysơraên bị bắt làm phu tù phân tán khắp Batư và đưa dân Babylôn qua Samari và Samari bị biến thành một tỉnh của Asyri.
    Sau 2 thế kỷ tồn tại, vương quốc Ysơraên vẫn cứ đi theo đường người sáng lập vương quốc là Giêrôbôam thờ hình tượng, vi phạm điều răn thứ nhất. Các tiên tri cảnh cáo nhưng họ không chịu nghe để trở về phụng sự Chúa nên cuối cùng họ đã mất nước, bị đày đi làm phu tù.

  8. #8
    Senior Member Avatar của Quách Tỉnh
    Tham gia ngày
    Aug 2011
    Bài gửi
    320
    Thanks
    12
    Thanked 49 Times in 44 Posts
    VƯƠNG QUỐC GIU ĐA
    Từ Rôbôam đến Giôtham
    Kinh Thánh: IVua 1V 12:1-IIVua 15:38; IISu 2Sb 10:1-27:9
    Thời gian : Từ 931 đến 735 TC
    Chỉ có hai chi phái còn trung thành với nhà Đavít là Giuđa và Bêngiamin tạo thành Vương quốc Giuđa do 20 vua thuộc dòng họ Đavít kế tục nhau cai trị trong 345 năm trừ một ngoại lệ (khi Athali cướp ngôi). 12 vua đầu cai trị đồng thời với vương quốc miền Bắc. Có 4 vị vua tài ba là Giôsaphát - Ôxia - Êxêchia và Giôsia.
    I. CÁC VỊ VUA ĐẦU TIÊN
    1. Rôbôam và Abigiam: Sau cái chết của Salômôn vào năm 931, Rôbôam lên ngôi phải đương đầu với sự phản loạn và phân chia vương quốc bởi Giêrôbôam ở phía bắc và Rêxôn ở Đamách cùng Hađát ở Êđôm.
    a. Nguyên nhân chia rẽ: Kinh Thánh đưa ra 2 nguyên nhân: Sự chống đối về thuế quá cao và sự bội đạo, thờ hình tượng của Salômôn khiến Chúa đoán phạt.
    b. Đối đầu: Rôbôam triệu tập quân đội đàn áp nổi loạn thì chỉ có 2 chi phái hưởng ứng và Chúa sai tiên tri Sêmagia khuyên can Rôbôam. Sêmagia cũng bảo đảm với Rôbôam rằng dân tộc sẽ không bị tiêu diệt dù Sisắc vua Aicập đã lùng xét Giêrusalem, cướp đi một số tài sản trong kho đền thờ
    c. Tôn giáo: Rôbôam bắt đầu với lòng tin kính Chúa nhưng chẳng bao lâu lại đi thờ hình tượng. 17 năm của Rôbôam và 3 năm của Abigiam đều bội đạo: Thờ hình tượng song song với sự thờ phượng trong đền thờ dù tiên tri Yđô đã cảnh cáo họ.
    2. Sự cải cách của Asa: 41 năm cai trị của Asa dọn đường cho phục hưng tôn giáo dưới thời Giôsaphát.
    a. Về Tôn giáo: Asa kêu gọi dân chúng giữ luật pháp Môise, Dẹp bỏ sự thờ hình tương khắp xứ (theo lời tiên tri Axaria) đập nát, thiêu hủy tượng Asêra cách chức thái hậu Maaca.
    b. Về Quân sự: Asa nhờ Chúa đẩy lui được quân Êthiôpi nhưng lại hối lộ Bênhađát khi Baêsa xây Rama. Dù Baêsa rút lui nhưng tiên tri Hanani quở trách vua nặng nề. Tiếc thay vua bắt nhốt tiên tri rồi bị bịnh và chết.
    II. TRIỀU ĐẠI GIÔSAPHÁT
    1. Tôn giáo: Lên ngôi lúc 35 tuổi, chịu ảnh hưởng các lãnh đạo tôn giáo, Giôsaphát tổ chức tôn giáo chặc chẽ, phái người Lêvi đi khắp xứ dạy luật pháp Chúa cho dân sự.
    2. Quân sự: Đây là thời thái bình. Dân Philitin và dân Ảrập triều cống cho vua. Vua xây đồn lũy và vựa lẫm khắp xứ với 5 tướng lãnh tại Giêrusalem.
    3. Đời sống đức tin: Khi Môáp và Êđôm tấn công thì vua công bố một ngày kiêng ăn cầu nguyện và vua hướng dẫn cầu nguyện tại sân đền thờ. Kết quả Giahaxiên bảo đảm họ sẽ thắng trận mà không cần phải đánh. Chiến thắng lớn đến nổi thu góp chiến lợi phẩm suốt ba ngày khiến các dân đều sợ hãi.
    4. Thất bại: Liên hiệp với triều đại Ômri: Cưới Athali con gái Aháp cho Giôram con trai vua. Dù an ninh được bảo đảm nhưng bị ít nhất 4 tiên tri quở trách:
    a. Michê: Giôsaphát không yên tâm với 400 tiên tri Aháp nên Michê được mời đến nói lời Chúa dặn nói. Giôsaphát thoát chết trong đường tơ kẻ tóc.
    b. Giêhu: Thua trận trở về bị Giêhu quở: “Vua nên giúp đở kẻ hung ác và thương mến kẻ ghét Đức Giêhôva sao ?”( IISu 2Sb 19:2).
    c. Êliêse: Liên kết với Achaxia con Aháp đóng tàu buôn ở Êxiôn Ghêbe thì theo lời tiên tri Êliêse những tàu buôn này đều bị đắm (20:35-37).
    d. Êlisê: Đời Giôram, Êlisê báo tin chiến thắng Môáp nhưng cũng cho Giôsa phát biết là đã liên kết với những vua vô đạo, không kính sợ Chúa.
    5. Hậu quả: Suốt một thập niên hậu quả sự liên hiệp với kẻ tội ác thật tai hại:
    a. Giôram: Lên ngôi giết 6 em ruột và đi theo đường tội ác của Aháp là cha vợ vua, thờ hình tựơng, bị Êli quở trách và bị chết vì bệnh nan y.
    b. Achaxia con trai Giôram cai trị chưa đầy 1 năm đi theo con đường Aháp, khi đi thăm Giôram, cậu mình thì bị Giêhu giết khi Giêhu tận diệt nhà Omri.
    c. Athali: Thấy con mình chết, Athali bèn giết dòng họ vua Giuđa và lên nắm chính quyền cai trị trong 6 năm đầy kinh hoàng.


    III. THỜI ĐẠI ÔXIA ( AXARIA )
    1. Giô Ách: Con trai Achaxia được cứu thoát và được đưa lên ngôi lúc 7 tuổi:
    . Thập niên đầu: Chịu ảnh hưởng Giêhôgiađa, khôi phục thờ phượng Chúa.
    . Sau khi Giêhôgiađa chết, sự bội đạo lan tràn đến nổi khi Xachari con trai Giêhôgiađa cảnh cáo dân sự thì vua ra lệnh ném đá tại hành lang đền thờ.
    . Kết quả bị Syri xâm chiếm và GiôÁch bị bầy tôi giết chết và vua đã cho phép bội đạo lan tràn và dung túng việc đổ máu vô tội.
    2. Amaxia: Con trai GiôÁch làm vua 29 năm. Khi Haxaên chết, Amaxia phát triển lực lượng quân sự chiến thắng Êđôm và đem các thần Êđôm về thờ ! Amaxia lại còn hăm dọa tiên tri Chúa và thách thức Giôách vua Ysơraên nên bị Giôách đánh, phá tường thành Giêrusalem và bắt tù binh.
    3. Ôxia tức Axaria: Khi Amaxia bị phản thần giết, cả dân Giuđa lập Ôxia làm vua lúc 16 tuổi phục hồi vương quốc Giuđa, xây lại tường thành Giêrusalem.
    a. Đối ngoại: Hợp tác thân thiện với Giêrôbôam vua Ysơraên. Nhưng đánh chiếm Philitin, Êđôm, Ammmôn mở rộng biên giới tận vịnh Aqaba.
    b. Đối nội: Đào giếng khắp xứ, dựng tháp canh bảo vệ hầm ép nho. Khai thác mỏ đồng, mỏ sắt như thời Salômôn.
    c. Bí quyết: Hết lòng nương cậy Chúa, được tiên tri Xachari hướng dẫn vua có thái độ khiêm nhường, thiện lành đối với Chúa.
    Tuy nhiên khi lên tột đỉnh thành công, Ôxia kiêu ngạo tự ý vào đền thờ và dâng hương. Khi chống lại các thầy tế lễ can ngăn vua bị phung và bị đuổi khỏi hoàng cung và Giôtham nắm quyền suốt những năm còn lại của Ôxia.
    4. Giôtham: Hoàn toàn nắm quyền khi Ôxia chết. Đây cũng là năm Êsai được gọi làm tiên tri ở Giêrusalem. Giôtham tiếp tục chính sách chống nghịch Asyri. Năm năm sau Giôtham chết, một đảng thân Asyri đưa Acha lên ngôi.

  9. #9
    Senior Member Avatar của Quách Tỉnh
    Tham gia ngày
    Aug 2011
    Bài gửi
    320
    Thanks
    12
    Thanked 49 Times in 44 Posts
    VƯƠNG QUỐC GIU ĐA
    ( Sau khi Ysơraên tan rã )
    Kinh Thánh: IIVua 2V 16:1-25:30, IISu 2Sb 28:1-36:23
    Thời gian : Khoảng 735 đến 586. TC
    I. VUA ACHA
    1. Bối cảnh: Asyri sắp càn quét Ysơraên thì Acha được nhóm thân Asyri đưa lên làm vua Giuđa. Phêca vua Ysơraên liên minh với Rêxin vua Syri chống Asyri. Họ đánh chiếm Giuđa bắt hàng ngàn tù binh nhưng bị Tiên tri Ôđết cảnh cáo nên phải thả các tù binh.
    2. Lời cảnh cáo của tiên tri Êsai:
    a. Lời tiên tri: Êsai khuyên Acha hãy đặt lòng tin nơi Chúa vì hai vua phương Bắc sẽ bị truất phế (EsIs 7:1-9:20).
    b. Đáp ứng: Gạt bỏ lời tiên tri và chống lại Êsai, Acha đã cầu viện vua Asyri là Tiếclác Philêse và vua Asyri đánh tan liên minh miền bắc, bắt họ triều cống và Ôsê, vị vua cuối cùng Ysơraên được đưa lên ngôi. Acha còn đến gặp vua Asyri tại Đamách cùng cúng tế tà thần và hứa trung thành với vua.
    c. Lời cảnh cáo: Êsai cảnh cáo Acha rằng Asyri sẽ tràn qua Giuđa như dao cạo trong tay Chúa (7:20) như nước sông mạnh (8:7).
    3. Tiếp tục con đường bội đạo:
    a. Thờ hình tượng khả ố nhất: Acha đo kích thước bàn thờ ở Đamách bắt thầy tế lễ Uri làm và đặt trong đền thờ Chúa. Acha còn hướng dẫn thờ tà thần, đưa con mình qua lửa và đem kho báu đền thờ dâng cho vua Asyri.
    b. Kết quả: Lời cảnh cáo của tiên tri Êsai được ứng nghiệm: Khi Êđôm, Philitin xâm chiếm Giuđa, Acha cầu cứu Asyri, vua Asyri đến hà hiếp thêm chứ không tiếp cứu. Acha chết không được chôn trong lăng tẩm các vua.
    II. ÊXÊCHIA, VỤ VUA CÔNG CHÍNH
    1. Bối cảnh: Lên ngôi năm 716. TC lúc Samari đã sụp đổ (722. TC). Trong 22 năm cai trị đã đảo ngược mọi đường lối chính trị và tôn giáo của vua cha.
    2. Tôn giáo: Nhận thức Ysơraên bị lưu đày là do bội ước và bất tuân mạng lệnh Chúa nên Êxêchia đặt lòng tin nơi Chúa và tiến hành cải cách:
    a. Dọn sạch: Dọn sạch đền thờ, dẹp bỏ thần tượng, hủy bỏ con rắn đồng Môise thanh tẩy dụng cụ đền thơ.
    b. Tổ chức: Bắt đầu dâng tế lễ và lập ban hát lễ. Gửi thư mời các chi tộc phía Bắc dự Lễ Vượt qua vui mừng cả thể.
    3. Chính trị Quân sự:
    a. Đối ngoại Êxêchia chịu thuận phục Asyri như thời Acha để tránh sự xâm lấn của Satgôn II khi vua nầy đánh chiếm Áchđốt.
    b. Đối nội Êxêchia xây cất phòng thủ, tổ chức quân đội, đào đường hầm dẫn nước từ suối Ghihôn đến ao Silôê dài 590m ngừa việc bị vây hãm, mở rộng tường thành Giêrusalem bao luôn ao Silôê. Dù làm hết sức nhưng không ỷ lại sức người mà công khai bày tỏ sự nương cậy Đức Chúa Trời (IISu 2Sb 32:8).
    4. Chiến sự:
    a. Lần thứ nhất: Năm 701 Sanchêríp lấy một số tài sản triều cống còn đòi chiếm Giêrusalem, khoe khoang rằng đã chiếm 46 thành kiên cố. Được Êsai khuyến khích, Êxêchia chỉ tin cậy sự giải cứu của Chúa. Kết quả Sanchêríp phải rút quân vì được tin có loạn tại Babylôn. Ý thức quyền năng Chúa, các nước láng giềng dâng lễ vật cho Êxêchia và chúc mừng Êxêchia khỏi bệnh, trong số ấy có sứ giả của Mêrôđa Balađan ở Babylôn được vua chỉ cho kho báu Giêrusalem và Êsai nói tiên tri về đoán phạt tương lai.
    b. Lần thứ nhì: Sanchêríp gửi tối hậu thư đòi Êxêchia đầu hàng. Nhưng kinh nghiệm sự giải cứu lần trước, hưởng bình an thạnh vượng nên vua yên lặng trình dâng bức thư trước Chúa khi cầu nguyện tại đền thờ. Êsai lại tiên báo sự bảo vệ của Chúa và đạo quân Asyri bị tiêu diệt (1 thiên sứ giết 185000).
    III. CÁC VUA TIỀN NHIÊM CỦA GIÔSIA
    1. Manase: Cai trị 55 năm, đi ngược lại vua cha tạo sự bội đạo khủng khiếp.
    a. Tôn giáo: Thờ Baanh tương đương thời Aháp, thờ tinh tú, chiêm tinh, bói khoa, thờ Molóc của Ammôn, tế trẻ con tại trũng Hinôm. Công khai chống đối Chúa bằng cách lập bàn thờ thiên binh trong sân đền thờ, đặt tượng Asêra ngay trong đền thờ. Làm đổ máu nhiều người vô tội (có lẽ có cả Êsai).
    b. Hình phạt: Asyri bành trướng đến tận Thibê Aicập. Manase bị cùm dẫn đến Babylôn có lẽ vào thập niên cuối của triều đại ông (33:11).
    c. Ăn năn: Manase hết lòng hạ mình ăn năn kêu xin Chúa. Chúa nhậm lời đem vua trở về Giêrusalem. Nhìn biết Giêhôva là Đức Chúa Trời, Manase đã dẹp bỏ tất cả hình tượng, sửa sang bàn thờ, dâng của lễ và dạy dân sự phục vụ Chúa và qua đời bình an.
    2. Amôn: Phát động lan tràn việc thờ hình tượng vì sự huấn luyện trong thời gian đầu đã ảnh hưởng sâu đậm trên Amôn hơn thời gian sửa sai ngắn ngủi.
    Kết quả Amôn bị tôi tớ giết sau 2 năm trị vì nhưng đã để lại ảnh hưởng bội đạo sâu đậm trên dân sự.
    IV. VUA GIÔSIA
    1. Bối cảnh: 31 năm trị vì của Giôsia có những thay đổi lớn lao: Đế quốc Asyri
    tan rã khi Asuabaniban chết và thủ đô Ninive bị tàn phá, nhường chỗ cho đế quốc Mêđi và Babylôn. Trong nước Giôsia đã đem lại cải cách tôn giáo.
    2. Cải chánh tôn giáo:
    a. Lên ngôi:Chỉ mới 8 tuổi, được các thầy giáo và các thầy tế lễ kính sợ Chúa dạy dỗ nên hết lòng tìm kiếm Chúa khi được 16 tuổi.
    b. Cải cách: Trùng tu đền thờ thì tìm được cuốn sách luật pháp của Chúa. Giô sia dẹp bỏ thần tượng khắp xứ, tổ chức Lễ Vượt qua trọng thể chưa từng có.
    3. Các Tiên tri:
    a. Nữ Tiên tri Hunđa: Xác định lời cảnh cáo về hình phạt nhưng tuyên bố sẽ không xãy đến trong đời Giôsia vì vua hạ mình ăn năn trước mặt Chúa và bà khuyên vua tuân giữ luật pháp Chúa.
    b. Tiên tri Giêrêmi: Chắc đã cộng tác chặt chẽ với Giôsia trong giai đoạn sau vì Giêrêmi bắt đầu chức vụ năm 627. TC còn cuốn sách tìm ra năm 621. TC.
    4. Cái chết bất ngờ: Giôsia phạm lỗi lầm là đem quân chận vua Nêcô của Aicập và không chịu nghe lời Nêcô nhơn danh Chúa mà nói nên bị tử thương lúc 39 tuổi. Giêrêmi đặt bài ai ca than khóc Giôsia (35:25).
    V. CÁC VUA CUỐI CÙNG GIUĐA
    1. Giôacha: Cai trị ba tháng thì Nêcô thắng trận trở về bắt làm tù binh và đặt Giêhôgiakim lên ngôi. Giôacha chết tại Aicập như lời tiên tri Giêrêmi.
    2. Giêhôgiakim: Thần phục Aicập đến 605 TC khi Nêcô bị đánh bại trong trận Cạtkêmít và quân Babylôn chiếm Giuđa bắt nhiều tù binh (có Đaniên). Năm 598. Giêhôgiakim chống Babylôn nên Nêbucátnếtsa đánh Giêrusalem, Giêhôgiakim chết.
    3. Giêhôgiakin: Lên ngôi ba tháng thì đầu hàng và bị bắt làm tù binh với nhân viên triều đình trong đó có cả tiên tri Êxêchiên.
    4. Sêđêkia: Con út Giôsia được Babylôn đưa lên, thần phục Babylôn trong 11 năm. Sêđêkia liên kết Aicập chống Babylôn nên quân Babylôn bao vây Giêrusalem ba năm, tàn phá thành, đốt đền thờ ra tro, bắt phu tù, giết các con Sêđêkia trước mắt ông rồi móc mắt và đem ông qua Babylôn.
    Chức vụ Giêrêmi:
    a. Sứ giả trung tín: Phục vụ Chúa suốt 40 năm cho đến ngày chứng kiến sự tan rã của vương quốc Đavít và sách Ca Thương diễn tả nỗi niềm của ông khi chứng kiến thủ đô yêu quý bị tàn phá.
    b. Bị Bắt bớ: Thời Giêhôgiakim, sách của Giêrêmi bị vua đốt. Suýt bị dân chúng giết nếu không có Ahicam khi ông tuyên bố sự tàn phá đền thờ. Bị bỏ sống với tầng lớp dân hạ cấp ông phải chịu khổ và bắt bớ thường xuyên. Bị giam cầm, quăng vào hầm bị dân chúng từ bỏ nhưng được Chúa bảo vệ.
    c. Sứ điệp: Chống lại các tiên tri giả ở Giêrusalem, khuyên vua thần phục Babylôn, tiên tri về tàn phá Giêrusalem và tiên tri về sự hồi hương sau 70 năm lưu đày.

  10. #10
    Senior Member Avatar của Quách Tỉnh
    Tham gia ngày
    Aug 2011
    Bài gửi
    320
    Thanks
    12
    Thanked 49 Times in 44 Posts
    SAU LƯU ĐÀY
    Kinh Thánh:Exơra. Êxơtê. Nêhêmi
    Thời gian: Khoảng 539 - 425. TC
    Sự lưu đày của dân DoThái đã được các tiên tri Êsai, Michê, Giêrêmi và nhiều tiên tri báo trước về sự đoán phạt của Chúa trên quốc gia tội lỗi.
    Các tiên tri cũng báo trước ngày khôi phục nhất là Giêrêmi báo thời gian lưu đày là 70 năm và Êsai cho biết Siru sẽ được Chúa dùng cho dân sự trở về.
    I. TÁI LẬP GIÊRUSALEM
    1. Trở về tổ quốc (Exo Er 1:1-3:12): Khi Siru của Batư chiến thắng Babylôn, vua ra sắc dụ cho phép người DoThái trở về quê hương (khác với Asyri: phân tán).
    . Năm 538. TC 11 người lãnh đạo hàng ngàn người DoThái trở về mang những vật dụng mà Nêbucátnếtsa đã lấy từ đền thờ cùng với giấy phép của Siru.
    . Lãnh tụ nổi bật là Xôrôbabên dòng vua Đavít và Thầy tế lễ Giêhôsua (Giêsua).
    2. Ổn định ở Giêrusalem (3:1-4:24): Về đến nơi họ liền:
    a. Dựng bàn thờ và lập lại sự thờ phượng, dâng tế lễ như Môise đã dạy.
    b. Giữ Lễ Lều Tạm ngày 15. 7 vui mừng và lập kế hoạch xây đền thờ.
    c. Bắt đầu xây đền thờ tháng 2 năm 537. TC với buổi lễ đặt nền trong tiếng khóc và niềm vui tràn ngập. Người Samari xin đóng góp bị khước từ nên tức giận chống phá và công việc ngưng lại mãi đến năm 520.
    3. Đền thờ Mới (5:1-6:22):
    a. Về chính quyền: Vua Đariút lên ngôi cho phép dân DoThái tiếp tục xây cất, cấm Táttênai cản trở nhưng phải cung cấp tiền thuế hoàng gia vùng Syri cho
    dân DoThái xây cất đền thờ.
    b. Về Giáo quyền: Tiên tri Aghê và Xachari khuyấy động dân sự và Xôrôbabên cùng Giêhôsua phát động công tác xây đền thờ.
    c. Kết quả: Sau năm năm, đền thờ hoàn tất (515) về lễ cung hiến tổ chức long trọng sau 70 năm lưu đày ( 586-515. TC )
    II. CÂU CHUYỆN ÊXƠTÊ
    1. Người DoThái trong triều đình Batư (1-2): Khi Xácxe hay Asuêru (485) phế bỏ Vảthi thì Êxơtê được chọn làm hoàng hậu Batư. Mạcđôchê kháp phá âm mưu giết vua của hai lính thị vệ nên được sử ghi công cứu mạng vua.
    2. Hiểm họa cho dân DoThái (3-5): Haman: Được thăng chức tể tướng thấy Mạcđôchê không cúi lạy mình nên tức giận nhờ tay vua diệt dân DoThái.
    Mạcđôchê: Kêu gọi toàn dân DoThái kiêng ăn cầu nguyện và khuyến cáo Êxơ tê rằng Chúa đưa bà vào cung cho giờ phút lịch sử nầy (EtEt 4:14).
    Êxơtê: Xin dân sự kiêng ăn cầu nguyện cho bà ra mắt vua và bà đã thành công mời vua và Haman dự tiệc và trình bày lời cầu khẩn vào ngày thứ hai.
    3. Chiến thắng của dân DoThái ( 6-10 ):
    a. Mạcđôchê được tôn vinh: Sau bữa tiệc đầu tiên vua không ngủ được, truyền đọc sử ký biết Mạcđôchê cứu mạng mà chưa được ban thưởng. Haman vẽ nghi lễ dành cho người được vua tôn trọng không ngờ chính ông phải đi tung hô Mạcđôchê là người ông đã dựng sẵn cây mộc hình cho ngày xử tội !
    b. DoThái chiến thắng: Khi biết Haman âm mưu hại hoàng hậu, vua tức giận treo Haman lên chính cây mộc hình ông dành cho Mạcđôchê . Người DoThái được quyền tự vệ và đã ăn mừng chiến thắng trong ngày lễ Phurim đầu tiên.
    III. EXƠRA NHÀ CẢI CÁCH
    1. Từ Babylôn đến Giêrusalem (7-8):
    Thỉnh cầu: Exơra là một thầy dạy luật đã thỉnh cầu vua Ạttaxétxe và được phép lãnh đạo dân DoThái trở về Giuđa.
    Chuẩn bị : Thật rầm rộ: Hoàng tộc đóng góp, dâng chúng tự nguyện dâng hiến, vật dụng thánh được trao trả và các tỉnh trưởng bên kia sông Ơphơrát được lệnh cung cấp lương thực tiền bạc vì sợ cơn giận của Chúa trên vua.
    Trở về: Ngại xin vua cấp lính, Exơra hiệp dân lại cầu nguyện kiêng ăn xin Chúa phò trợ và sau ba tháng rưỡi họ đến Giêrusalem ( năm 457. TC ).
    2. Cải cách (9-10):
    Nan đề: Nhiều người DoThái lập gia đình với dân ngoại kể cả người lãnh đạo tôn giáo !
    Giải quyết: Exơra kêu gọi một cuộc họp công khai tại đền thờ cảnh cáo về tội lỗi nghiêm trọng nầy, Điều tra thành phần phạm tội trong ba tháng, Dâng tế lễ chuộc tội cho phạm nhân và họ phải hứa từ bỏ hôn nhân dị chủng đi ngược lời Chúa của họ.
    IV. TỔNG TRẤN NÊHÊMI
    1. Chỉ thị của Ạttaxétxe (NeNe 1:1-2:8): Dù là quan dâng rượu cho vua BaTư nhưng Nêhêmi rất quan tâm, đau buồn nghĩ đến tình trạng dân sự tại quê nhà.
    . Sau khi cầu nguyện ăn năn tội của dân sự, ông thỉnh cầu vua khi vua hỏi thăm tình trạng sức khoẻ của ông.
    2. Sứ mệnh về Giêrusalem: (2:9-6:19) Về đến nơi Nêhêmi đã:
    . Khảo sát vào ban đêm để đánh giá tình hình.
    . Tổ chức xây lại tường thành. Gặp sự chống đối của dân Ảrạp, Ammmôn, Ách đốt do Ghêsem, Tôbigia và Sanbalát lãnh đạo.
    . Đối đầu chống đối bằng cầu nguyện và khẩn trương tổ chức bảo vệ cùng khẩn trương làm việc từ sáng sớm đến chiều tối để hoàn thành bức tường.
    . Công bố chính sách kinh tế chấm dứt cho vay nặng lãi. Ông làm gương bằng việc không nhận lương suốt 12 năm phục vụ.
    . Tổ chức cung hiến tường thành Giêrusalem với hai đoàn người đi về đền thờ tổ chức đại lễ tạ ơn với ca đoàn và ban nhạc.
    . Mạnh dạn xử lý những vi phạm trong thời gian ông vắng mặt trở về Batư.
    . Cải tổ việc giữ ngày Sabát, giải quyết hôn nhân với dân ngoại. . .
    Kết thúc bằng lời cầu nguyện: Đức Chúa Trời con ôi, xin hãy nhớ đến con và làm ơn cho con.
    Mục lục
    7 Cựu Ước Giản Lược
    Tác giả: Huang Sabin
    Có thể dùng sách này vào những trường hợp nào?
    Sáng Thế Ký
    Xuất Ê-díp-tô Ký
    Lê Vi Ký
    Dân Số Ký
    Phục Truyền Luật Lệ Ký
    Giô-suê
    Các Quan Xét
    Ru-tơ
    1Sa-mu-ên
    2Sa-mu-ên
    1Các Vua
    2Các Vua
    1Sử Ký
    2Sử Ký
    Ê-xơ-ra
    Nê-hê-mi
    Ê-xơ-tê
    Gióp
    Thi Thiên
    Châm Ngôn
    Truyền Đạo
    Nhã Ca
    Ê-sai
    Giê-rê-mi
    Ca Thương
    Ê-xê-chi-ên
    Đa-ni-ên
    Ô-sê
    Giô-ên
    A-mốt
    Áp-đia
    Giô-na
    Mi-chê
    Na-hum
    Ha-ba-cúc
    Sô-phô-ni
    A-ghê
    Xa-cha-ri
    Ma-la-chi
    Ghi chú dành cho giao viên và người giảng dạy
    Danh mục độc giả
    Có thể dùng sách này vào những trường hợp nào?
    NHIỀU người tưởng rằng Kinh Thánh Cựu Ước là phần dành cho người tin Chúa lâu năm. Nhiều người khác dù thừa hiểu tầm quan trọng của Kinh Thánh Cựu Ước, lại không thèm ngó ngàng tới vì cho rằng Cựu Ước khó hiểu và chán ngắt.
    Trong giới dạy Kinh Thánh Cựu Ước có người thấy chỉ có thể quanh quẩn giảng giải bối cảnh và nội dung của sách rồi tổng hợp sứ điệp này cùng những bài học chính của sách chớ khó lòng tiến xa hơn.
    Do đó quyển sách này được biên soạn nhằm chứng minh rằng Kinh Thánh Cựu Ước thật ra:
    (1) Rất lý thú.
    (2) Rất thực tế.
    (3) Rất dễ hiểu.
    • Nếu là người phục vụ trong tư cách tín hữu bạn có thể dùng sách này làm sách nghiên cứu bồi linh trong 39 ngày hoặc 39 tuần.
    • Nếu đang hướng dẫn người khác học Kinh Thánh, bạn có thể giúp học viên nắm vững Kinh Thánh Cựu Ước.
    • Nếu mới bắt đầu nghiên cứu Kinh Thánh, nhờ sách này bạn có thể gặt hái được những hiểu biết căn bản về Kinh Thánh Cựu Ước.
    • Nếu đã có vốn liếng nhiều về Kinh Thánh, nhờ sách này bạn có thể tập tành nghiên cứu Kinh Thánh theo chủ đề và có hệ thống.
    • Nếu đang dạy lớp Kinh Thánh Chúa Nhật, bạn có thể dựa vào sách này mà soạn 39 bài dạy để dùng trong 39 Chúa Nhật.
    • Nếu đang làm mục sư, bạn có thể dùng sách này làm tư liệu để soạn 39 bài giảng.
    • Nếu đang dạy trong trường Kinh Thánh, bạn có thể dùng sách này làm sách giáo khoa đại cương.
    • Nếu đang làm truyền giáo, giáo sĩ, bạn có thể chuyển ngữ sách này và cải biên cho thích hợp với đối tượng độc giả tại những nơi thiếu sách giáo khoa về Cựu Ước. Nếu không định tuần tự nghiên cứu trọn bộ Cựu Ước, bạn có thể chọn ra những sách đáp ứng những vấn đề trong thực tế của bạn. Ở cuối sách, trong bảng mục lục có liệt kê “đối tượng” mà sách này phục vụ.
    Thí dụ bạn thấy mình đang trăm phần ngậm đắng nuốt cay mà chẳng hiểu vì lý do gì, bạn nên và cần đọc sách Gióp. Hoặc nếu bạn đang gánh vác công việc nhà Chúa nhưng vừa không thấy kết quả gì cả vừa phải đối đầu với những chống đối, bạn nên đọc sách Nê-hê-mi. Hoặc nếu bạn thuộc thành phần thiểu số đang bị bắt bớ chắc chắn sách Ê-xơ-tê đáp ứng hoàn cảnh của bạn.
    Mỗi chương trong sách này khảo sát một cách súc tích và rành mạch một quyển sách trong Cựu Ước. Mỗi chương gồm 4 phần:
    Tản mạn.
    Thâm nhập.
    Trọng tâm.
    Thực hành.
    Tản mạn: Phần dẫn nhập giúp độc giả nắm bắt chủ đề của sách.
    Thâm nhập: Tóm lược nội dung sách, nhưng vẫn đặc biệt chú trọng đến đề cương (có nêu đề phụ), nhằm tránh vướng mắc vào quá nhiều tiểu tiết.
    Trọng tâm: Gói gọn bài học chính trong 1, 2 câu ngắn. Học thuộc lòng phần trọng tâm là việc quan trọng vì chúng ta cần thường xuyên ôn lại để nhờ đó mà đời sống của chúng ta được thay đổi.
    Thực hành: Nêu ra đường hướng áp dụng các bài học chính. Nhớ là cần dành thời gian suy ngẫm cầu nguyện và xin Đức Chúa Trời hướng dẫn bạn tìm ra cách áp dụng những bài học này vào đời sống của mình một cách cụ thể.
    Nếu sử dụng sách này vào việc dạy hoặc giảng, hẳn nhiên là bạn muốn soạn lại phần Tản mạn và phần Trọng tâm cho phù hợp với trình độ và nhu cầu của học viên hoặc của hội chúng. Xin xem trang Đôi Lời Với Giáo Viên và Giảng Viên ở trang áp chót sách về những gợi ý giúp bạn thực hiện việc này.

+ Trả lời chủ đề
Trang 1/5 1 2 3 ... CuốiCuối

Đánh dấu

Quyền viết bài

  • Bạn không thể gửi chủ đề mới
  • Bạn không thể gửi trả lời
  • Bạn không thể gửi file đính kèm
  • Bạn không thể sửa bài viết của mình